ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ (ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ) (Μέρος 4ο)

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ

ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ (1898–1913)

(Μέρος 4^ο + τελευταίο)

Του Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου

Οι εκλογές της Πρωτοχρονιάς του 1906

Είδαμε στο προηγούμενο σημείωμα (Ρέθεμνος 28-1-2012) ότι οι δημοτικές εκλογές θα έπρεπε να γίνουν μέσα σε διάστημα δύο μηνών από την έναρξη της ισχύος του νέου εκλογικού νόμου, δηλαδή μέσα σε διάστημα δύο μηνών από την 6^η Νοεμβρίου 1905.

Πράγματι στις 7 Νοεμβρίου δημοσιεύθηκε[1] το διάταγμα με το οποίο προκηρύχθηκαν δημοτικές εκλογές για την 1^η Ιανουαρίου 1906 ημέρα Κυριακή. Είχε προηγηθεί στις 29 Οκτωβρίου 1905 η δημοσίευση[2] του διατάγματος «Περί του τρόπου ενεργείας των δημοτικών εκλογών», με το οποίο καθοριζόταν με κάθε λεπτομέρεια η διαδικασία της εκλογής, η οποία θα γινόταν «διά σφαιριδίων». Οι εκλογές θα αναδείκνυαν, για τέσσερα χρόνια, έναν δήμαρχο και έναν δημαρχιακό πάρεδρο για κάθε δήμο, είκοσι δημοτικούς συμβούλους για κάθε αστικό και οκτώ για κάθε επαρχιακό δήμο. Τα προσόντα για τους υποψήφιους ήταν να είναι τουλάχιστον τριάντα ετών και εγγράμματοι. Για την πόλη του Ρεθύμνου ορίστηκαν δυο εκλογικά τμήματα, το Τούρκικο Σχολείο για του μουσουλμάνους ψηφοφόρους και η Δημοτική Σχολή[3] για τους χριστιανούς. Στους επαρχιακούς δήμους ορίστηκε ένα εκλογικό τμήμα για καθέναν απ’ αυτούς.

Η υπογραφή του Σαφτέρ κλαψαράκη

Στις εκλογές κατέβηκαν δύο συνδυασμοί. Οι βενιζελικοί με σύμβολο τη δάφνη και οι αντιβενιζελικοί με σύμβολο την ελιά. Υποψήφιος δήμαρχος των βενιζελικών ήταν ο από το 1898 διορισμένος δήμαρχος Γιουσούφ Αληγιατζιδάκης, ενώ υποψήφιος των αντιβενιζελικών ήταν ο από τον Σεπτέμβρη του 1905 διορισμένος δήμαρχος Σαφτέρ Κλαψαράκης.

Οι εκλογές φαίνεται πως έγιναν σε ήρεμο κλίμα, αφού η εφημερίδα Αναγέννησις[4] της 10-1-1906 αναφέρει μεταξύ άλλων: Μετά ζηλευτής τάξεως και ησυχίας διεξήχθησαν κατά την 1^ην Ιανουαρίου αι δημοτικαί εκλογαί και καθ’ άπαντα τον ημέτερον Νομόν άνευ ουδενός σπουδαίου εκτρόπου. Εις άπαντα τα εκλογικά τμήματα η εκλογή διεξήχθη μετά πολλού πείσματος και ανταγωνισμού, αλλ’ εν άκρα ησυχία και τάξει. Οι ψηφοφόροι προσήρχοντο εις τας κάλπας και εψήφιζον τον συνδυασμόν των ενεξετάστως και άνευ επηρεασμού δύναται δε τις να υποστηρίξη ότι ουδ’ εν αυτή τη Ελβετία διεξήγοντο τοιαύται πεισματώδεις εκλογαί άνευ σπουδαίου γεγονότος. Οι ψηφοφόροι μολονότι μετά πάροδον 16 ετών[5] επαναλάμβανον την καθολικήν δια σφαιριδίων ψηφοφορίαν, όμως σχετικώς ολίγιστα ήσαν τα λάθη. Εις την ήσυχον διεξαγωγήντης εκλογής κατά μέγα μέρος συνετέλεσαν και τα έκτακτα και συνετά μέτρα τα οποία ο Εξοχώτατος Αρχηγός της Ρωσσικής κατοχής Συνταγματάρχης Κ. Ουρμπάνοβιτς είχε λάβει…

Η σύνθεση των δήμων αναφορικά με τα χωριά που τους συγκροτούσαν παρέμεινε η ίδια πλην των περιπτώσεων του χωριού Γάλλου που αποσπάσθηκε από τον δήμο Ατσιποπούλου και προσαρτήθηκε στον δήμο Ρεθύμνης[6] και του χωριού Καρίνες που αποσπάσθηκε από τον δήμο Μέρωνος και προσαρτήθηκε στον δήμο Λάμπης[7].

Τα αποτελέσματα των εκλογών στους δήμους του νομού Ρεθύμνης ήταν τα ακόλουθα:  

ΕΠΑΡΧΙΑ ΡΕΘΥΜΝΗΣ

Δημήτριος Λεφάκης

·         Στο Δήμο Πόλεως Ρεθύμνης δήμαρχος αναδείχτηκε ο Σαφτέρ

       Κλαψαράκης, πάρεδρος ο  Δημήτριος Λεφάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι: Εμμανουήλ Αστρινός δερματέμπορος, Π. Δ. Γαγάνης, Γεώργιος Π. Δρακάκης έμπορος, Στυλιανός Ζαχαρίου (πρόεδρος Δ.Σ.), Τίτος Λύτινας έμπορος, Αυγουστίνος Μαγουλάς, Στυλιανός Μαραγκουδάκης, Σπυρίδων Μιχελιουδάκης έμπορος, Θεμιστοκλής Γ. Παπαδάκης δικηγόρος, Παντελής Μ. Πετυχάκης έμπορος, Ιωάννης Μ. Σταυγιανουδάκης δικηγόρος, Ι.Κ. Στεργίου, Αντώνιος Τριφύλλης, Γεώργιος Ε. Χαμαράκης έμπορος, Χασάν Βαρβαρεζάκης έμπορος, Κιαμής Βεησαγαδάκης, Αλή Ρεφκή Καζαζαλιδάκης έμπορο, Χασάν Κλαρονάκης έμπορος, Μουσά Λαχουριδάκης έμπορο, Αλή Μπετριαγαδάκης έμπορος, Κεμάλ Ουσταδάκης κτηματίας, Μουσταφά Τζιντζαραπάκης έμπορος, Σεφκή Τσιτσεκάκης κτηματίας.

Χαράλαμπος Λιανδρής

·         Στον Δήμο Αρκαδίου δήμαρχος ο Παναγιώτης Μανωλιτσάκης[8], ο οποίος επεκράτησε των Σπυρίδωνα Μυγιάκη, Νικολάου Δ. Τζεδάκη και Γεωργίου Ν. Βενιανάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Στυλιανός Ανωμεριανάκης, Νικόλαος Κυριακάκης, Αντώνιος Ντακάκης, Στυλιανός Ορφανός (πρόεδρος Δ.Σ.), Α. Παλιεράκης, Ανάστος Σπαντιδάκης.

·         Στον Δήμο Ατσιποπούλου δήμαρχος ο Χαράλαμπος Μ. Λιανδρής, ο οποίος επεκράτησε των Ευάγγελου Ν. Τσίχλη και Μάρκου Ι. Χαλκιαδάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Παύλος Δασκαλάκης, Α.Ν. Δρουδάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Στυλιανός Ζαχαράκης, Μανούσος Κασέλας, Μ. Μαρκουλάκης, Ελευθέριος Π. Ροδινός.

·         Στον Δήμο Βρυσιναίων δήμαρχος ο Παναγιώτης Γ. Βογιατζάκης, ο οποίος επεκράτησε των Μύρωνα Καλησπεράκη και Θεοδ. Σ. Παπαδάκη.

Παναγιώτης Βογιατζάκης

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Μιχαήλ Αλεξανδράκης, Ιωάννης Α. Βιδιαδάκης, Σπυρίδων Γιακουμάκης, Λ. Ζακυνθινός, Γ.Ε. Ηλιάκης, Α. Καπετανάκης και Ευστράτιος Ψαρουδάκης (πρόεδρος Δ.Σ.).

·         Στον Δήμο Λαππαίων δήμαρχος ο Ευστάθιος Σ. Παπαδάκης, ο οποίος επεκράτησε των Νικολάου Στραπατσάκη, Στυλιανού Π. Μωράκη και Γεωργίου Πρωτοπαπαδάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Μιχαήλ Βουρεξάκης, Π. Γαβαλάς, Ιωσήφ Γκαγκαουδάκης, Γ.Ι. Δεληγιαννάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Θεμιστοκλής Θεοδωρουλάκης, Νικόλαος Μακρυγιαννάκης, Ι. Τζανακάκης.

·         Στον Δήμο Ρουστίκων δήμαρχος ο Χ"Μιχαήλ Σχινάς, ο οποίος επεκράτησε των Ιωάννη Σταμαθιουδάκη, Ιωσήφ Δασκαλάκη και Ιωάννη Βουγιουκαλάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Γεώργιος Κ. Βανταράκης, Νικόλαος Κ. Δρανδάκης, Προκόπιος Κ. Ηλιάκης, Ηλίας Καβρουλάκης, Ι.Χ. Λεωνιδάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Α. Σελινιωτάκης, Μανούσος Γ. Φουντουλάκης, Ηλίας Γ. Φραδἐλος.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

·         Στον Δήμο Αγίου Πνεύματος δήμαρχος ο Στυλιανός Καλόγερος, ο οποίος επεκράτησε των Γρηγορίου Μαραγκάκη, Μιχαήλ Ν. Λαμπάρδου, Γεωργίου Κ. Παπαδάκη και Γεωργίου Ν. Μακριδάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Μάρκος Εφεντάκης, Αλέξανδρος Ζεφάκης, Εμμανουήλ Κασαπάκης, Α. Μηλιδάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Αλέξανδρος Περισσάκης, Κωνσταντίνος Σαβοργιανάκης, Εμμανουήλ Σταυρουλιδάκης, Αναγνώστης Χλιαουτάκης.

·         Στον Δήμο Λάμπης δήμαρχος ο Γεώργιος Ν. Δουλγεράκης, ο οποίος επεκράτησε των Εμμανουήλ Κ. Δασκαλάκη και Στυλιανού Ε. Προκοπάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Χαράλαμπος Γλαμπεδάκης, Ε.Σ. Γυπαράκης, Μάρκος Δημητρακάκης, Μάρκος Θεοδωράκης, Αναγνώστης Λουκάκης, Γ. Λουλουδάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Μιχαήλ Παπαδομανωλάκης, Ι.Δ. Τζαγκαράκης.

·         Στον Δήμο Μελάμπων, δήμαρχος ο Ματθαίος Α. Μαμαλάκης, ο οποίος επεκράτησε του Νικολάου Γ. Φωτάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Ν. Βαβουράκης, Ι. Βασιλάκης, Εμμανουήλ Ζεάκης, Εμμανουήλ Παπαδάκης, Γ. Πετρακάκης, Μιχαήλ Σήφακας (πρόεδρος Δ.Σ.), Γεώργιος Σηφάκης, Ε. Τρουλλινός.

·         Στον Δήμο Φοίνικος δήμαρχος ο Γεώργιος Εμμ. Τσουδερός, ο οποίος επεκράτησε των Νικολάου Χ. Παπαδάκη, Αναγνώστη Γιαννά και Μιχαήλ Ε. Μαραγκουδάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Στυλιανός Ι. Γιαννικάκης, Κ. Κατσαμαδάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Σ.Α. Κατσαραγάκης, Γεώργιος Α. Κουφάκης, Μιχαήλ Κυριανιτάκης, Γεώργιος Σπαντιδάκης, Αναγνώστης Φραγκιαδάκης.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΑΜΑΡΙΟΥ

·         Στον Δήμο Κουρήτων  δήμαρχος ο Ζαχαρίας Γ. Κατσαντώνης, ο οποίος επεκράτησε των Μύρωνα Κ. Περάκη, Ιωάννη Γ. Τσουπάκη και Χαρίδημο Α. Πλατύρραχο.

Ζαχαρίας Κατσαντώνης

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Δρ. Δανδουλάκης, Ευθύμιος Ζαχαριουδάκης, Γεώργιος Λινοξυλάκης, Ι.Α. Μελιδονιώτης (πρόεδρος Δ.Σ.), Αντώνιος Μπικάκης, Γεώργιος Ε. Παττακός, Αλέξανδρος Πλατύρραχος, Εμμανουήλ Μ. Φωτάκης.

·         Στον Δήμο Μέρωνος δήμαρχος ο Γεώργιος Δ. Χατζηδάκης, ο οποίος επεκράτησε των Κωνσταντίνου Γ. Στρατιδάκη, Γεωργίου Κ. Γιαννακουδάκη και Γεωργίου Δ. Λαγκουβάρδου.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Μιχαήλ Ακουμιανός, Αντώνιος Γαργερός, Εμμανουήλ Γενεράλης (πρόεδρος Δ.Σ.), Νικόλαος Κ.Γ. Καλοειδάς, Νικόλαος Λιουδάκης, Σεβαστιανός Πολίτης, Νικόλαος Τάβαρης, Αντώνιος Τσαχάκης.

·         Στον Δήμο Πανακραίων δήμαρχος ο Παντελής Διαμαντίδης, ο οποίος επεκράτησε των Κωνσταντίνου Ν. Ψιμικού, Κωνσταντίνου Γ. Βαρούχα, Αντωνίου Γ. Παπαδάκη, Γεωργίου Μικέλου και Νικολάου Α. Λίτινα.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Γ. Αγγελιδάκης, Πέτρος Γεωργουλάκης, Φραγκιάς Κ. Δασκαλάκης, Αντώνιος Κουτάκης, Μύρων Λίτινας (πρόεδρος Δ.Σ.), Μύρων Ι.Π.Μ. Λίτινας, Χ. Φουρτίνης.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ

·         Στον Δήμο Ανωγείων δήμαρχος ο Αριστ. Σ. Βρέντζος, ο οποίος επεκράτησε του Κωνσταντίνου Σταυρακάκη. Λόγω του θανάτου του δημάρχου Αριστ. Βρέντζου διενεργήθηκαν αναπληρωματικές εκλογές[9] στις 30 Νοεμβρίου 1908 από τις οποίες αναδείχτηκε νέος δήμαρχος ο Γ.Β. Δραμουντάνης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Βασίλειος Απλαδάς, Γ.Μ. Δακανάλης (πρόεδρος Δ.Σ.), Θεοδ. Λιναρίτης, Μιχαήλ Νιώτης, Κ.Β. Παπαδάκης, Βασίλειος Πατελάρος, Γεώργιος Κ. Πετούσης, Β. Σπαχής.

·         Στον Δήμο Γαράζου δήμαρχος ο Μιχαήλ Μαρής, ο οποίος επεκράτησε των Αριστ. Στριλιγκά και Επαμεινώνδα Χατζιδάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Ιωάννης Γ. Κιαγιάς, Μιχαήλ Χ. Κυριμάκης, Γεώργιος Αντ. Μανιός, Μιχαήλ Δρ. Μαρής, Νικόλαος Αντ. Ρουκούνης, Γεώργιος Εμμ. Πλουμής, Γ.Β. Χατζάκης (πρόεδρος Δ.Σ.).

·         Στον Δήμο Ελευθερναίων δήμαρχος ο Εμμανουήλ Γ. Χαλκιαδάκης, ο οποίος επεκράτησε των Βασιλείου Ι. Δροσάκη και Εμμανουήλ Ψαρόκαλου. Τον Σεπτέμβρη του 1907 ο Εμμ. Χαλκιαδάκης παραιτήθηκε από τη θέση του δημάρχου και σε αναπληρωματικές εκλογές[10] που διενεργήθηκαν στις 21 Οκτωβρίου 1907 νέος δήμαρχος αναδείχτηκε ο Ιωάννης Ν. Πουπάκης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Δημήτριος Δάνδολος, Ιωάννης Γ. Καυγαλάκης, Εμμανουήλ Μ. Μαλλιαράκης, Γεώργιος Δ. Μαραγκουδάκης, Σ.Γ. Σταυρακάκης (πρόεδρος Δ.Σ.), Μιχαήλ Ι. Φουντουλάκης.

·         Στον Δήμο Μελιδονίου δήμαρχος ο Ιωάννης Μαχμουτάκης, ο οποίος επεκράτησε των Μιχαήλ Γ. Καλλέργη, Κωνσταντίνου Καρδάση, Εμμανουήλ Ν. Μερακάκη, Χρόνη Πολυμίλη και Νικολάου Ι. Σκλαβάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι: Γ.Κ. Κυριακόπουλος, Άγγελος Ε. Νικολετάκης, Νικόλαος Π.Μ. Παρασχάκης, Γ.Κ. Σερλής, Ν. Α. Τζιρίτας, Πέτρος Ν. Σκαρβέλης (πρόεδρος Δ.Σ.), Ιωάννης Δ. Σπανουδάκης, Ν.Σ. Χωνιανάκης.

Η θητεία των πιο πάνω δημοτικών αρχών ήταν τετραετής και κατά συνέπεια έληγε στο τέλος του 1909. Όμως την 1^η Σεπτεμβρίου 1909 δημοσιεύθηκε διάταγμα[11] με το οποίο παρατάθηκε επ’  αόριστον η θητεία των δημοτικών αρχόντων και πάντως μέχρι τη διενέργεια νέων εκλογών.

Οι εκλογές της 1^ης Μαΐου 1911

Η διεξαγωγή νέων δημοτικών εκλογών προσδιορίστηκε για την 1^η Μαΐου 1911 με διάταγμα[12] της τριμελούς Εκτελεστικής Επιτροπής, η οποία είχε διαδεχθεί τον Ύπατο Αρμοστή στην άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας στην Κρήτη, η οποία βρισκόταν ένα βήμα πριν από την ένωσή της με την Ελλάδα. Το διάταγμα προέβλεπε εκλογές μόνο στους τρεις μεγάλους αστικούς δήμους Χανίων, Ρεθύμνης και Ηρακλείου.

Την 1^η Μαρτίου δημοσιεύθηκε το διάταγμα[13] «Περί του τρόπου ενεργείας των δημοτικών εκλογών» στις τρεις πόλεις του νησιού, το οποίο καθόριζε με κάθε λεπτομέρεια τον τρόπο διεξαγωγής των εκλογών που θα γίνονταν δια καθολικής, μυστικής δια σφαιριδίων ψηφοφορίας. Όπως και στις προηγούμενες εκλογές δεν απαιτούντο ιδιαίτερα προσόντα για τους υποψηφίους. Αρκούσε να είναι εγγράμματοι, χωρίς να προσδιορίζεται ο βαθμός εγγραμματοσύνης, και να είναι τουλάχιστον τριάντα ετών. Ο δήμος Ρεθύμνης, όπως και στις προηγούμενες εκλογές της 1^ης Ιανουαρίου 1906, χωρίστηκε σε δύο εκλογικά τμήματα, το Τούρκικο Σχολείο για του μουσουλμάνους ψηφοφόρους και η Δημοτική Σχολή για τους χριστιανούς[14].

Πληροφορίες για το προεκλογικό κλίμα δεν έχουμε, αλλά ούτε και μετεκλογικά σχόλια στον τοπικό Τύπο, αφού οι εφημερίδες Δράσις και Θάρρος που εκδίδονταν εκείνη την περίοδο, περιορίζονται στη δημοσίευση των αποτελεσμάτων χωρίς σχολιασμό, εκτός από ένα μικρό σχόλιο της εφημερίδας Δράσις.

Χουσνή Βακογλάκης

Τα εκλογικά αποτελέσματα στον δήμο Ρεθύμνης, σύμφωνα με τις πιο πάνω εφημερίδες, ήταν τα εξής:

Δήμαρχος εξελέγη ο Χουσνής Βακογλάκης, ο οποίος επεκράτησε του αντιπάλου του Σαφτέρ Κλαψαράκη.

Πάρεδρος[15] εξελέγη ο Κωνσταντίνος Γερακάρης, ο οποίος επεκράτησε του αντιπάλου του και επί πολλά χρόνια παρέδρου Δημητρίου Λεφάκη.

Δημοτικοί Σύμβουλοι εκλέχτηκαν οι: Ιωάννης Δερμιτζάκης, Βασίλειος Δρανδάκης, Εμμανουήλ Κοτοράκης ή Μανουσάκης, Τίτος Λίτινας έμπορος, Στέργιος Μανουράς δικηγόρος, Νικόλαος Μανουσάκης, Μιχαήλ Παπαμιχελάκης γιατρός, Μίνως Πετυχάκης δικηγόρος, Νικόλαος Πισκοπάκης, Ευάγγελος Ρουσάκης κτηματίας, Γεώργιος Σαουνάτσος γιατρός, Βασίλειος Σπανδάγος γιατρός, Κωνσταντίνος Σταθάκης βιομήχανος, Ευάγγελος Τζωρτζάκης έμπορος, Εμμανουήλ Φραγκιαδάκης, Γεώργιος Ε. Χαμαράκης έμπορος, Χασάν Κλαρονάκης, Γιουσούφ Ονταμπασάκης έμπορος, Χουσνής Σελημεφεντάκης κτηματίας και Αλής Σκουμπεντεδάκης.

Κατά τραγική σύμπτωση την ημέρα των εκλογών πέθανε ο επί σειρά ετών πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Στυλιανός Π. Ζαχαρίου. Την ημέρα του θανάτου του το απερχόμενο δημοτικό συμβούλιο εξέδωσε  ψήφισμα το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Θαρρος[16].

Η δήλωση Βακογλάκη

Οι Ρεθεμνιώτες έφεραν βαρέως το γεγονός ότι από το 1879, αλλά κυρίως κατά τη διάρκεια της Αυτονομίας είχαν δήμαρχο Οθωμανό. Κατά παράδοση, αλλά και σύμφωνα με την κατά καιρούς ισχύουσα δημοτική νομοθεσία, ο δήμαρχος ήταν Οθωμανός και ο πάρεδρος Χριστιανός, λόγω της πλειοψηφίας του μουσουλμανικού στοιχείου στην πόλη του Ρεθύμνου. Το αίσθημα της δυσφορίας των Ρεθεμνιωτών για το γεγονός αυτό, γινόταν όλο και πιο έντονο με την πάροδο του χρόνου και τη συνεχή μείωση του πληθυσμού των μουσουλμάνων κατοίκων της πόλης. Αναζητούνταν επιχειρήματα και νομιμοφανείς τρόποι απαλλαγής του Ρεθύμνου από τον Οθωμανό δήμαρχο. Σ’ αυτήν την προσπάθεια φαίνεται πως εντάσσεται και το γεγονός ότι υποχρεώθηκε ο νέος δήμαρχος Χουσνής Βακογλάκης, γνωστός για τη νεοτουρκική του ιδεολογία, να δηλώσει δημόσια δια του Τύπου[17] ότι είναι «Κρής υπήκοος» (Βλέπε τη σχετική δήλωση σε φωτογραφία), επειδή μέχρι τότε οι μουσουλμάνοι του Ρεθύμνου ισχυρίζονταν ότι είναι Τούρκοι υπήκοοι. Είναι προφανές ότι αν αρνιόταν θα έδινε το δικαίωμα στη διοίκηση να τον αντικαταστήσει με χριστιανό.

Ο Βακογλάκης παρέμεινε δήμαρχος μέχρι τον Φλεβάρη του 1918, οπότε υπέβαλε την παραίτησή στον Νομάρχη Ρεθύμνης.

Η κατάργηση των Επαρχιακών Δήμων και η ίδρυση των Αγροτικών.

Στις 22 Απριλίου 1911, δηλαδή μια εβδομάδα πριν από τις εκλογές στους τρεις μεγάλους αστικούς δήμους, δημοσιεύθηκε[18] ο νέος δημοτικός νόμος, ο οποίος προέβλεπε την κατάργηση των 68 επαρχιακών δήμων του νησιού και τη δημιουργία ενός νέου τύπου δήμων, οι οποίοι ονομάστηκαν αγροτικοί. Ο θεσμός των επαρχιακών δήμων φαίνεται ότι είχε εκφυλλιστεί και είχε χάσει τη συμπάθεια και την υποστήριξη του κόσμου, αν κρίνουμε από το άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Θάρρος[19] με τον τίτλο «Η κατάργησις των τυραννίσκων». Οι αγροτικοί δήμοι ήταν πολλοί περισσότεροι από τους επαρχιακούς και με μικρότερη έκταση. Ο αριθμός τους έφτανε συνολικά για όλη την Κρήτη τους 569, ενώ για τον νομό Ρεθύμνης τους 125[20]. Ήταν περίπου όπως οι κοινότητες που γνωρίσαμε αργότερα. Τον κάθε δήμο διοικούσε τριμελής επιτροπή, που εκλεγόταν ανά διετία την πρώτη Κυριακή του Οκτωβρίου. Καθήκοντα δημάρχου ασκούσε ο πρόεδρος της επιτροπής. Οι πρώτες εκλογές στους αγροτικούς δήμους διενεργήθηκαν στις 26 Ιουνίου 1911 για την περίοδο μέχρι 1^η Οκτωβρίου 1913[21]. Δυστυχώς δεν έχομε τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών, ίσως επειδή δεν δημοσιεύθηκαν λόγω του πλήθους των δήμων. Με αυτήν τη μορφή οι δήμοι έφτασαν μέχρι το 1925, οπότε ακολουθήθηκε και στην Κρήτη το σύστημα των Κοινοτήτων που ίσχυε και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

(Δημοσιεύθηκε στην εφ. Ρέθεμνος φ. 12-2-2012)

---

[1] Διάταγμα αριθ. 242/28-10-1905 (ΕΕΚΠ, φ. 60/Α/7-11-1905).

[2] Διάταγμα αριθ. 238/28-10-1905 (ΕΕΚΠ, φ. 59/Α/7-11-1905).

[3] Η Δημοτική Σχολή στεγαζόταν στην αίθουσα των Τριών Ιεραρχών που βρισκόταν νότια του Καθεδρικού Ναού των Εισοδίων.

[4] Η εφημερίδα Αναγέννησις ήταν φιλοπριγκιπική και κατά συνέπεια αντιβενιζελική εσημερίδα, την οποία εξέδιδε ο δικηγόρος Θεμιστοκλής Γ. Παπαδάκης ή Μουρνιανός.

[5] Αναφέρεται στις δημοτικές εκλογές του 1889.

[6] Διάταγμα αριθ. 33/23-2-1906 (ΕΕΚΠ, φ.11/Α/8-3-1906).

[7] Διάταγμα αριθ. 188/1-11-1907 (ΕΕΚΠ, φ.64/Α/3-11-1907).

[8] Ο Παναγιώτης Μανωλιτσάκης είναι από τους μακροβιότερους δημάρχους του νομού Ρεθύμνης, αφού υπήρξε επικεφαλής άλλοτε του δήμου Πηγής και άλλοτε του δήμου Αρκαδίου για περισσότερα από 25 χρόνια.

[9] Διάταγμα 179/18-9-1908 (ΕΕΚΠ, φ. 49/Α/23-9-1908).

[10] Διάταγμα 133/24-8-1907 (ΕΕΚΠ, φ. 41/Α/4-9-1907).

[11] Νομοθετικό Διάταγμα 103/1-9-1909 (Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 55/Α/3-9-1909).

[12] Διάταγμα 32/26-2-1911 (Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 16/Α/28-2-1911).

[13] Διάταγμα 44/28-2-1911 (Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 17/Α/1-3-1911).

[14] Διάταγμα 67/19-4-1911 (Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 29/Α/22-4-1911).

[15] Το αξίωμα του δημαρχιακού παρέδρου ήταν κάτι αντίστοιχο με το σημερινό αξίωμα του αντιδημάρχου.

[16] Φύλλο 1/1-5-1911.

[17] Βλ. εφημ. Θάρρος Ρεθύμνης, φ. 8/23-6-1911.

[18] Νομοθετικό Διάταγμα 69/20-4-1911 (Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 29/Α/22-4-1911).

[19] Φύλλο 3/15-5-1911.

[20] Για τα ονόματα και τη σύνθεση των νέων δήμων βλ. Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 39/Α/23-5-1911), 45/20-6-1911, 60/30-8-1911, 65/12-9-1911.

[21] Βλ. Παράρτημα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη, φ. 40/Α/26-5-1911 και φ. 41/Α/27-5-2011.

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ (ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ) (Μέρος 3ο)

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ

ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ (1898–1913)

(Μέρος 3^ο)

Του Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου

Οι δημοτικές αρχές του 1903

Όπως είδαμε στο προηγούμενο σημείωμα (Ρέθεμνος 21/1/2012) οι δημοτικές αρχές που αναδείχτηκαν  στα τέλη του 1901 είχαν διετή θητεία και κατά συνέπεια θα έπρεπε στα τέλη του 1903 να αναδειχτούν νέες. Εν τω μεταξύ τον Ιούλιο του 1903 ψηφίστηκε και δημοσιεύτηκε[1] νέος δημοτικός νόμος, ο οποίος στην ουσία επανέφερε το καθεστώς του δημοτικού νόμου του Φλεβάρη του 1900. Δηλαδή στον νομό Ρεθύμνης αύξανε τον αριθμό των δήμων σε 17 από 14 που προέβλεπε ο νόμος του Αυγούστου του 1901. Επίσης καταργούσε το αιρετό των δημοτικών συμβούλων και επανέφερε το καθεστώς του διορισμού τους, όπως ίσχυε στον νόμο του 1900. Ακόμη επανέφερε τον θεσμό των δημαρχιακών παρέδρων (ένας για κάθε δήμο) και των ειδικών παρέδρων, δηλαδή ενός εκπροσώπου κάθε χωριού από αυτά που συγκροτούσαν κάθε δήμο. Επίσης προέβλεπε ότι η θητεία των δημοτικών αρχών είναι διετής και αρχίζει την 1 Σεπτεμβρίου 1903.

Με τον νέο νόμο επανασυστάθηκαν οι εξής δήμοι, που είχαν καταργηθεί με τον προηγούμενο: ο δήμος Ρουστίκων στην επαρχία Ρεθύμνης, ο δήμος Αγίου Πνεύματος στην επαρχία Αγίου Βασιλείου και ο δήμος Αποδούλου στην επαρχία Αμαρίου.

Στις 18 Νοεμβρίου 1903 δημοσιεύθηκαν[2] τα ονόματα των διορισθέντων νέων δημάρχων, στις 6 Δεκεμβρίου τα ονόματα των διορισθέντων δημοτικών συμβούλων[3] και στις 12 Δεκεμβρίου τα ονόματα των ειδικών παρέδρων[4].

Έτσι οι δήμοι του νομού Ρεθύμνης στα τέλη του 1903 και για την επόμενη διετία είχαν την ακόλουθη σύνθεση:

ΕΠΑΡΧΙΑ ΡΕΘΥΜΝΗΣ

·         Στον Δήμο πόλεως Ρεθύμνης παραμένει δήμαρχος ο Γισούφ Αληγιατζιδάκης.

Γισούφ Αληγιατζιδάκης

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Γεώργιος Αθανασιάδης, Εμμανουήλ Αστρινός, Φίλιππος Βαλαρής, Ιωάννης Γ. Δερμιτζάκης, Γεώργιος Δρακάκης, Στυλιανός Π. Ζαχαρίου, Νικόλαος Καλογέννητος, Ιωάννης Κασιμάτης, Στυλιανός Κωστογιάννης, Αριστείδης Λιαναντωνάκης, Στέργιος Μανουράς, Θεμιστοκλής Μοάτσος, Ευάγγελος Ε. Παπαδάκης, Μίνως Ε. Πετυχάκης, Πολύδωρος Σαουνάτσος, Αντώνιος Τριφύλλης, Κωνσταντίνος Χαλκιαδάκης, Χουσνή Βακογλάκης, Κιαμήλ Βεησαγαδάκης, Αλη Βεντρηαγαδάκης, Μεχμέτ Ιρφανάκης, Χασάν Κλαρωνάκης, Αλή Βαφή Σελιανάκης, Σεφκή Τσιτσεκάκης και Φαρχουδήν Χοτζάκης.

·         Στον Δήμο Αρκαδίου [Αμνάτος (έδρα του δήμου), Αγία Παρασκευή, Αγία Τριάδα, Άγιος Δημήτριος, Άδελε, Αστέρι, Καβούσι, Καψαλιανά, Κυριάννα, Λούτρα, Μαρουλάς, Μέση, Παγκαλοχώρι Πηγή, Πίκρι, Χαμαλεύρι, Χάρκια], δήμαρχος παραμένει ο Γεώργιος Νικ. Βενιανάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Σπυρίδων Ν. Μυγιάκης (πρόεδρος), Μιχαήλ Βροντάκης, Χρήστος Δασκαλάκης, Χαράλαμπος Ζακάκης, Μιχαήλ Θεοδωράκης, Ανάστος Σπαντιδάκης, και Βασίλειος Τσάκωνας.

Νικόλαος Κ. Μιστράκης

·         Στον Δήμο Ατσιποπούλου [Ατσιπόπουλο (έδρα του δήμου), Άγιος Ανδρέας, Βαρσαμόνερο Πάνω και Κάτω, Βεδέροι, Γάλλου, Γεράνι, Γωνιά, Μονοπάρι, Πρινές, Σωματάς, Φραντζεσκιανά Μετόχια], δήμαρχος ο Νικόλαος Κων. Μιστράκης, γιατρός.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Εμμανουήλ Γ. Βαλαρής, Χαράλαμπος Λιανδρής, Εμμανουήλ Μαρκουλάκης, Κωνσταντίνος Μαραγκάκης, Γεώργιος Μανουσάκης, Ευάγγελος Κ. Παπαδάκης, Δημήτριος Ροδινός και Χ" Ζαχαρίας Τσούπης.

·         Στον Δήμο Βρυσιναίων [Χρωμοναστήρι (έδρα του δήμου), Αγία Ειρήνη, Άγιος Γεώργιος, Αλμπάνη Μετόχι, Αμπελάκι, Αρμένοι, Γεννή, Γουλεδιανά, Γιαννούδι, Καπεδιανά, Καρέ, Κάστελλος, Κούμοι, Μύλοι, Μύρθιος, Μισίρια, Ξηρό Χωριό, Όρος, Πρασές, Ρουσοσπίτι, Σελλί, Φωτεινού], δήμαρχος παραμένει ο Στυλιανός Βαρδάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Μιχαήλ Αγγελιδάκης, Παντελής Γ. Δρανδάκης, Εμμανουήλ Δρυγιανός, Εμμανουήλ Γ. Καλλέργης (ο οποίος ανντικαταστάθηκε από τον Ευάγγελο Ι. Μανιουδάκη), Μύρων Π. Καλησπεράκης, Τζανής Κοτσυφός, Λεωνίδας Μιχελουδάκης και Κωνσταντίνος Τρουλλινός.

Γ. Πρωτοπαπαδάκης

·         Στον Δήμο Λαππαίων [Αργυρούπολη (έδρα του δήμου), Αλώνες, Αρκούδαινα, Βιλανδρέδο, Επισκοπή, Καρωτή, Κάτω Πόρος, Κούφη, Μαρουλού, Μυριοκέφαλα, Νησί, Ρουμπάδο], δήμαρχος ο Γ. Πρωτοπαπαδάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Νικόλαος Μακρυγιάννης (πρόεδρος), Νικόλαος Βουρβαχάκης, Αναγνώστης Δασκαλοσηφάκης, Αντώνιος Χ. Ζερβουδάκης, Στ. Γ. Καλούδης, Θεόδωρος Μανουσακάκης, Ιωάννης Μανουσέλης Μιχαήλ Δ. Παπαμιχελάκης (ο οποίος ανντικαταστάθηκε από τον Χαράλαμπο Ι, Τζελιδάκη[5]), Ν. Στραπατσάκης.

·         Στον Δήμο Ρουστίκων [Ρούστικα (έδρα του δήμου), Άγιος Γεώργιος, Άγιος Κωνσταντίνος, Αρολίθι, Βελονάδο, Ζουρίδι, Καλονύκτης, Μαλλάκι Πάνω και Κάτω, Μούνδρος, Παλαίλιμνος, Σαϊτούρες], δήμαρχος ο Χρ. Δασκαλάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Ιωάννης Κων. Φουντουλάκης (πρόεδρος), Δημήτριος Βαγιόνης, Προκόπιος Δρανδάκης, Κωνσταντίνος Ηλιάκης, Αναγνώστης Κλινάκης, Δ. Μονιάκης, Αετός Σελινιωτάκης, Αναγνώστης Σταμαθιουδάκης και Μανούσος Φουντουλάκης.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

·         Στον Δήμο Αγίου Πνεύματος [Άρδακτος (έδρα του δήμου), Αγαλιανού, Ακούμια, Ακτούντα, Βάτος, Βρύσες, Δουμαεργειό (Κεντροχώρι), Κεραμέ, Κισσός, Λίγκρες, Πλατανές, Δρυμισκος], δήμαρχος ο Εμμανουήλ Ν. Παπαδάκης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Ιωάννης Μαράκης (πρόεδρος, ο οποίος ανντικαταστάθηκε από τον Εμμανουήλ Παπαγιαννάκη), Μιχαήλ Ανυφαντάκης, Μάρκος Εφεντάκης, Αναγνώστης Καλογεράκης, Αναγνώστης Μηλιδάκης, Γεώργιος Μεσαριτάκης, Βασίλειος Παπαδάκης, Ιάκωβος Φαρσεδάκης.

·         Στον Δήμο Λάμπης [Σπήλι (έδρα του δήμου), Αγία Πελαγία, Άγιος Βασίλειος, Άγιος Ιωάννης, Αγκουσελιανά, Ατσιπάδες, Δαριβιανά,  Καλή Συκιά, Κοξαρέ, Λάκκος, Λαμπινή, Μιξόρρουμα, Μουρνέ, Ντιμπλοχώρι, Παλαιόλουτρα, Φρατί], δήμαρχος ο Αν. Τρανταλίδης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Νικόλαος Καπετανάκης (πρόεδρος), Μύρων Βερναδάκης, Εμμανουήλ Σ. Γύπαρης, Στυλιανός Δουλγέρης, Κωνσταντίνος Κακλαμάνος, Γεώργιος Λουλούδης, Δημήτριος Περακάκης, Ιωάννης Τσαγκαράκης, και Εμμανουήλ Τσίχλης.

Ιωάννης Κ. Βαβουράκης

·         Στον Δήμο Μελάμπων    [Μέλαμπες (έδρα του δήμου), Άγιος Γαλήνης, Κρύα Βρύση,  Ορνέ, Σαχτούρια], δήμαρχος ο Εμμανουήλ Χαλκιαδάκης, ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον Ιωάννη Κ. Βαβουράκη[6].

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Μιχαήλ Καραλάκης, Ματθαίος Μαμαλάκης, Μίνως Μηναδάκης, Ιωάννης Ν. Μπασταρδάκης, Ιωάννης Γ. Παπαδάκης, Παντελής Ρυακιωτάκης, Εμμανουήλ Σπιθάκης και Εμμανουήλ Τρουλλινός.

·         Στον Δήμο Φοίνικος [Πλάκιάς (έδρα του δήμου), Άγιος Ιωάννης, Ασώματος, Γιαννιού, Λευκόγεια, Μαριού, Μύρθιος, Ροδάκινο, Σελλιά], δήμαρχος ο Εμμανουήλ Γ. Κουφάκης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Αναγνώστης Μαθιουδάκης ή Ψυχογιός (πρόεδρος), Ιωάννης Γεωργουλάκης ή Κάλλιστος, Στυλιανός Γιαννικάκης, Στυλιανός Γ. Γύπαρης, Νικόλαος Μ. Κοτσίφης, Κανάκης Γκαλονάς Κουφάκης, Γεώργιος Χ. Παπαδάκης και Κυριάκος Χατζηδομανωλάκης.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΑΜΑΡΙΟΥ

·         Στον Δήμο Αποδούλου, ο οποίος μετονομάστηκε σε Δήμο Κουρήτων [Αποδούλου (έδρα του δήμου), Αγία Παρασκευή, Άγιος Ιωάννης, Άνω Μέρος, Άρδακτος, Βαθιακό, Δρυγιές, Κουρούτες, Λοχριά, Νίθαυρη, Πλάτανος, Ρίζικας, Σάτα, Χωρδάκι], δήμαρχος ο Αρ. Σ. Ψαρουδάκης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Ιωάννης Αλυσανδράκης, Ανδρέας Ζωιδάκης, Αντ΄βνιος Μπικάκης, Εμμανουήλ Πατακός, Νικόλαος Πλατύρραχος, Ιωσήφ Στεργιάκης, Ιωάννης Τσαχάκης και Ιωάννης Κ. Φωτάκης.

·         Στον Δήμο Μέρωνος [Μέρωνας (έδρα του δήμου), Απόστολοι, Βολιώνες, Γέννα, Γερακάρι, Ελένες, Θρόνος, Καλογέρου, Καρίνες, Κλεισίδι, Μεσονήσια, Παντάνασσα, Πατσός], δήμαρχος ο Γεώργιος Δ. Χατζιδάκης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Γεώργιος Γιαννακουδάκης (πρόεδρος), Εμμανουήλ Θ. Γενεράλης, Γρηγόριος Κουτελιδάκης, Νικόλαος Λιουδάκης, Ηλίας Μοσχάκης, Ιωάννης Σ. Μοσχονάς, Σεβαστιανός Πολιτάκης, Ιωάννης Πορτάλιος, και Κωνσταντίνος Γ. Στρατιδάκης.

·         Στον Δήμο Πανακραίων [Μοναστηράκι (έδρα του δήμου), Νευς Αμάρι, Αποσέτι (Πετροχώρι), Βισταγή, Βρύσες, Βυζάρι, Γουργούθοι, Καρδάκι, Λαμπιώτες, Οψιγιάς, Πλατάνια, Σμιλές, Φουρφουράς], δήμαρχος ο Ν. Σκουλούδης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Γεώργιος Γαργερός, Εμμανουήλ Γενεράλης, Γεώργιος Καραμπασάκης, Αντώνιος Καφφάτος, Χαράλαμπος Μακρυδάκης, Δημ. Μανωλακάκης, Εμμανουήλ Μαριδάκης, και Ιωάννης Αντ. Φραγκάκης.

Με διάταγμα του Ύπατου Αρμοστή τα χωριά Σμιλές, Γουργούθοι,  Βρύσες και Καρδάκι αποσπάστηκαν από τον Δήμο Πανακραίων και προσαρτήθηκαν στον δήμο Μέρωνος[7].

ΕΠΑΡΧΙΑ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ

·         Στον Δήμο Ανωγείων [Ανώγεια (έδρα του δήμου), Αΐμονας, Αξός, Ζου Λάκκος (Ζωνιανά), Καμαριώτης, Λειβάδα, Μετόχια Καμαριώτη, Σείσαρχα, Χώνος], δήμαρχος ο Εμμ. Ι. Χαιρέτης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Αριστείδης Βρέντζος, Κωνσταντίνος Δακανάλης, Σάββας Κακουδάκης, Βασίλειος Καλλέργης, Γεώργιος Κ. Κουτεντάκης, Απόστολος Παπαδάκης, Απόστολος Παρασύρης και Νικόλαος Πετούσης.

·         Στον Δήμο Γαράζου [Γαράζο (έδρα του δήμου), Άγιος Ιωάννης, Αγρίδια, Αλόϊδες, Ανεμόμυλος, Απλαδιανά, Ασυρώτοι (Κρυονέρι), Βενί, Βεργιτσανά, Επισκοπή, Θεοδώρα, Κάλυβος, Κεφάλι, Κλεψίμια (Δοξαρό), Κράνα, Κωστεφάνου, Λειβάδια, Μακρυγιάννη, Μουρτζανά, Μούσες, Νησί, Ομάλα, Σίσες, Τσαχιανά, Φαράτσι, Χελιανά], δήμαρχος ο Μιχαήλ Κλάδος.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Νικόλαος Αλεξάκης, Γρηγόριος Γοργοράπτης, Γεώργιος Μανιός, Μιχαήλ Δ. Μαρής, Γεώργιος Μ. Μαυρουδής, Κωνσταντίνος Παπαδάκης, Θωμάς Σωπασής και Μιχαήλ Χατζιδάκης.

·         Στον Δήμο Ελευθερναίων [Μαργαρίτες (έδρα του δήμου), Αγγελιανά, Αναχουρδομέτοχα, Αλφά, Βεργιανά, Βιράν Επισκοπή, Δαλαμπέλο, Έρφοι, Καϊναρτζές (΄Αγιος Νικόλαος), Καλανταρέ, Καλλέργω, Κάμπου Μετόχια, Κυνηγιανά, Λαγκά, Ξουζανά, Ορθές, Πέραμα, Πηγουνιανά, Πλευριανά, Πρινές, Πρίνος, Ρούπες, Σκορδίλω, Σκουλούφια, Σταυρωμένου, Τζανακιανά, Τριπόδο Κάτω και Πάνω], δήμαρχος ο Βασίλειος Ι. Δροσάκης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Νικόλαος Γ. Παπαμαρκάκης (πρόεδρος), Γεώργιος Βασσάλος, Δημήτριος Βογιατζόγλου, Νικόλαος Ματθ. Δαλαμπέλλας, Μιχαήλ Κ. Καρλάκης, Σπυρίδων Κυριακόπουλος (ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον Μιχαήλ Εμμ. Φουντουλάκη), Δημήτριος Χ. Νικολουδάκης, και Αναγνώστης Πλατοκούκης.

·         Στον Δήμο Μελιδονίου [Μελιδόνι έδρα του δήμου), Αβδελάς, Άγιος Μάμας, Αγυιά, Αλιάκες, Αυδανίτες, Αχλαδές, Βλυχάδα, Γαρίπα, Δαμαβόλου, Δαφνέδες, Εξάντη, Καλαμάς, Καστέλλι[8] (Πάνορμο), Καστρί, Κεραμωτά, Κρασούνας, Λαμεριανά, Μελισσουργάκι, Μούντρος, Μπαλί, Πασαλίτες, Μπραχίμος, Ρουμελή, Σιριπιδιανά, Σκεπαστή, Χουμέρι], δήμαρχος ο Κ. Καρδάσης.

Δημοτικοί Σύμβουλοι οι: Δημήτριος Γιανσάκης, Αγγελής Ζουρίδης, Δημήτριος Κουτσουρούμπης, Ιωάννης Μαχμουτάκης, Μιχαήλ Παπαδάκης, Αναγνώστης Π.Μ. Παρασχάκης, Λυσίμαχος Πολυμίλης, Νικόλαος Τζανιδάκης.

Οι δήμαρχοι του 1905

Όπως  προαναφέρθηκε, ο δημοτικός νόμος του 1903 προέβλεπε διετή θητεία για τις δημοτικές αρχές, η οποία άρχιζε την 1^η  Σεπτεμβρίου 1903. Κατά συνέπεια τον Σεπτέμβρη του 1905 θα έπρεπε να αναδειχθούν νέοι δημοτικοί άρχοντες. Στις 6 Σεπτεμβρίου δημοσιεύεται[9] τροποποίηση του δημοτικού νόμου, κύριο χαρακτηριστικό της οποίας ήταν η διάταξη που προέβλεπε ότι οι δημοτικοί άρχοντες (δήμαρχοι, πάρεδροι και δημοτικοί σύμβουλοι) εκλέγονται  κάθε τετραετία με καθολική μυστική ψηφοφορία «δια σφαιριδίων». Επίσης προέβλεπε ότι οι δημοτικές εκλογές θα έπρεπε να γίνουν μέσα σε διάστημα δύο μηνών από την έναρξη της ισχύος του νόμου, δηλαδή μέσα σε δύο μήνες από την 6^η Νοεμβρίου 1905. Στο ακροτελεύτιο άρθρο προβλεπόταν ότι μέχρι τις εκλογές και την ανάδειξη αιρετών δημοτικών αρχόντων παραμένουν στη θέση τους οι ήδη υπηρετούντες διορισμένοι.

Όλως περιέργως και παρά την πρόβλεψη αυτή, στις 17 Σεπτεμβρίου 1905 δημοσιεύονται διατάγματα διορισμού νέων δημοτικών αρχών[10].

Σύμφωνα με τα εν λόγω διατάγματα οι δήμοι του νομού Ρεθύμνης έχουν την ακόλουθη σύνθεση:

Το επισκεπτήριο του Σαφτέρ Κλαψαράκη

·         Στον Δήμο πόλεως Ρεθύμνης δήμαρχος ο Σαφτέρ Κλαψαράκης και δημαρχιακός πάρεδρος ο Δημήτριος Λεφάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Γεώργιος Αθανασιάδης, Εμμανουήλ Αστρινός, Φίλιππος Βαλαρής, Παντελής Γαγάνης, Γεώργιος Δρακάκης, Νικόλαος Καλογέννητος, Ευάγγελος Γ. Καλοκαιρινός, Στυλιανός Κωστογιάννης, Τίτος Λίτινας, Αυγουστίνος Μαγουλάς, Στυλιανός Μαραγκουδάκης, Σπυρίδων Μιχελιδάκης, Θεμιστοκλής Γ. Παπαδάκης, Ιωάννης Σταυγιαννουδάκης, Αντώνιος Τριφύλλης, Γεώργιος Ε. Χαμαράκης, Κιαμήλ Βεησαγαδάκης, Αλη Βεντρηαγαδάκης, Μεχμέτ Ιρφανάκης, Αλή Ριφκή Καζιζαλιδάκης, Χασάν Κλαρωνάκης, Μουσάς Λαχουριδάκης, Αλή Βαφή Σελιανάκης και Σεφκή Τσιτσεκάκης.

·         Στον Δήμο Αρκαδίου δήμαρχος παραμένει ο Γ. Βενιανάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Εμμανουήλ Π. Βεδριωτάκης, Μιχαήλ Θεοδωράκης, Εμμανουήλ Παντελιδάκης.

·         Στον Δήμο Ατσιποπούλου δήμαρχος παραμένει ο Νικόλαος Κων. Μιστράκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Ανδρέας Ανδρουλιδάκης, Κωνσταντίνος Μαραγκάκης.

·         Στον Δήμο Βρυσιναίων δήμαρχος παραμένει ο Στυλιανός Βαρδάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Ιωάννης Στ. Βάος, Εμμανουήλ Α. Δρυγιανάκης, Γεώργιος Ε. Καλαϊτζιδάκης, Βαρδής Στ. Νικηφοράκης, Αναγνώστης Παπαδάκης, Ιωάννης Πωλογεωργάκης

·         Στον Δήμο Λαππαίων δήμαρχος παραμένει ο Γ. Πρωτοπαπαδάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Στ. Γ. Καλούδης, Διονύσιος Σταγάκης, Αναγνώστης Στελιδάκης, Νικόλαος Στραπατσάκης, Γεώργιος Τσαγκαράκης.

·         Στον Δήμο Ρουστίκων  δήμαρχος ο Ιωσήφ Δασκαλάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Νικόλαος Δρανδάκης, Παντελής Κιουρτσιδάκης, Δημ. Μαρνιέρος, Γεώργιος Μ. Παπαδάκης.

·         Στον Δήμο Αγίου Πνεύματος  δήμαρχος παραμένει ο Εμμανουήλ Ν. Παπαδάκης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Ματθαίος Μιχελάκης, Αλέξανδρος Σφακιανάκης.

·         Στον Δήμο Λάμπης  δήμαρχος παραμένει ο Αντώνιος Τρανταλίδης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Ιωάννης Μαθιουδάκης, Ιωσήφ Πετράκης, Στυλιανός Προκοπάκης.

·         Στον Δήμο Μελάμπων  δήμαρχος παραμένει ο Ιωάννης Κ. Βαβουράκης.

·         Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Νικόλαος Κουτσαυτάκης, Μηνάς Μηναδάκης, Ιωάννης Παναγιωτάκης, Λυσίμαχος Πολυμίλης, Ν.Π. Φακιδάρης.

·         Στον Δήμο Φοίνικος  δήμαρχος παραμένει ο Εμμανουήλ Γ. Κουφάκης.

·         Στον Δήμο Αποδούλου  δήμαρχος παραμένει ο Αρ. Σ. Ψαρουδάκης.

·         Στον Δήμο Μέρωνος  δήμαρχος παραμένει ο Γεώργιος Δ. Χατζιδάκης, ο οποίος όμως παραιτείται στις 19-11-1905[11].

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Α. Κουφάκης.

·         Στον Δήμο Πανακραίων  δήμαρχος ο Γεώργιος Α. Παττακός.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Εμμανουήλ Γ. Καμηλάκης, Γεώργιος Μακριδάκης, Μιχαήλ Γ. Παπαδάκης.

·         Στον Δήμο Ανωγείων  δήμαρχος παραμένει ο Εμμ. Ι. Χαιρέτης.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Γεώργιος Μ. Δακανάλης, Κωνσταντίνος Δακανάλης, Ιωάννης Ν. Δραμουντάνης, Σάββας Κακουδάκης, Χαράλαμπος Σμπώκος.

·         Στον Δήμο Γαράζου  δήμαρχος ο Χρ. Κλάδος.

Δημοτικοί σύμβουλοι οι: Βασίλειος Χοτζάκης.

·         Στον Δήμο Ελευθερναίων δήμαρχος ο Εμμ. Ψαρόκαλος.

·         Στον Δήμο Μελιδονίου  δήμαρχος παραμένει ο Κ. Καρδάσης.

(Δημοσιεύθηκε στην εφ. Ρέθεμνος φ. 28-1-2012)

---

[1] Νόμος αριθ. 407/8-7-1903 (ΕΕΚΠ, φ. 35/10-7-1003).

[2] Διάταγμα αριθ. 165/18-11-1903 (ΕΕΚΠ, φ. 39/18-11-1903).

[3] Διάταγμα αριθ. 174/29-11-1903 (ΕΕΚΠ, φ. 41/6-12-1903) και Διάταγμα αριθ. 177/4-12-1903 (ΕΕΚΠ, φ. 42/6-12-1903).

[4] Διάταγμα αριθ. 184/4-12-1903 (ΕΕΚΠ, φ. 44/12-12-1903).

[5] Διάταγμα αριθ. 43/18-2-1905 (ΕΕΚΠ, φ. 16/Β/1-3-1905).

[6] Διάταγμα αριθ. 182/13-8-1904 (ΕΕΚΠ, φ. 37/Β/19-8-1904).

[7] Διάταγμα αριθ. 238/27-11-1904 (ΕΕΚΠ, φ. 58/Β/6-12-1904).

[8] Το Καστέλλι Μυλοποτάμου μετονομάστηκε σε Πάνορμος με το διάταγμα αριθ. 118/1904 (ΕΕΚΠ, φ. 28/Β/28-6-1904).

[9] Νόμος αριθ. 604/3-9-1905 (ΕΕΚΠ, φ.49/Α/6-9-1905).

[10] ΕΕΚΠ, φ.52/Β/17-9-1905

[11] ΕΕΚΠ, φ. 65/Β/19-11-1905.