ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΜΙΧ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ (ΔΑΝΔΟΛΟΥ)

ΟΙ  ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΧ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ (ΔΑΝΔΟΛΟΥ)

Του Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου

Ο Μιχάλης Παπαδάκης μου ήταν ιδιαίτερα αγαπητός. Μου άρεσε το χαμηλό του προφίλ, οι χαμηλοί του τόνοι και η διακριτικότητά του. Το “Λάθε βιώσας” του  Επίκουρου έβρισκε στον Μιχάλη την πλήρη εφαρμογή του.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν είχε ενδιαφέροντα και μάλιστα αυτά που λέμε ευγενή. Η συλλογή βιβλίων και περιοδικών, ο φιλοτελισμός,  η ποίηση, η ονοματολογία, η έκδοση περιοδικών και άλλες ήταν απασχολήσεις του ελεύθερου χρόνου του.

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, που ασχολήθηκε με το θέμα της έκδοσης περιοδικών, εξέδωσε εννιά (9) τίτλους περιοδικών. Από αυτά τα τέσσερα τα τύπωσε κανονικά σε τυπογραφείο, ενώ τα υπόλοιπα τα δακτυλογραφούσε αρχικά σε γραφομηχανή και αργότερα σε υπολογιστή. Τα αναπαρήγαγε είτε σε φωτοτυπίες είτε σε εκτυπωτή και τα κυκλοφορούσε σε αριθμούς που κυμαίνονταν από δέκα μέχρι τριάντα αντίτυπα. Οι αριθμοί αυτοί βέβαια δεν ισχύουν γι αυτά που τύπωσε σε τυπογραφείο.

  Πρώτη του εκδοτική προσπάθεια ήταν το περιοδικό με τίτλο «Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ», που αργότερα έγινε «Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ ΤΩΝ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ». Εκδόθηκαν συνολικά 22 τεύχη με το πρώτο τον Γενάρη του 1985 και το τελευταίο (δηλαδή το 22^ο) τον Ιούλιο του 1989. Ήταν αυτό που λέμε περιοδικό ποικίλης ύλης, αφού -όπως λέει και ο υπότιτλός του- φιλοξενούσε κείμενα λογοτεχνίας, τέχνης και κριτικής. Γραφόταν σε γραφομηχανή και αναπαραγόταν σε τριάντα φωτοτυπημένα αντίτυπα. Στην εν λόγω έκδοση ο Μιχάλης, ως εκδότης, χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Ιδομενέας».   
  Το  δεύτερο περιοδικό που εξέδωσε ήταν «Ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ», του οποίου εκδόθηκαν συνολικά εννέα τεύχη με το πρώτο να κυκλοφορεί τον Μάρτιο του 1987 και το τελευταίο τον Ιούλιο του 1989. Έβγαινε σε είκοσι αντίτυπα δακτυλογραφημένα σε γραφομηχανή. Το πρώτο τεύχος ήταν αφιερωμένο στη στην πρώτη ελληνίδα φεμινίστρια, τη Ρεθεμνιώτισσα Καλλιρρόη Παρρέν-Σιγανού. Άλλα αφιερώματα ήταν: Ο Ερωτόκριτος, ο πεζογράφος Χρήστος Μαυρόπουλος, ο ποιητής Γιάννης Χρυσοστομίδης, ο Πολύβιος Τσάκωνας, η πιστόλα του Γιαμπουδάκη κ.ά.

       Το τρίτο στη σειρά περιοδικό ήταν το «ΣΚΑΝΔΑΛΙΟ». Ήταν έκδοση που απευθυνόταν κυρίως σε συλλέκτες καρτ-ποστάλ και παλαιών φωτογραφιών. Εκδόθηκαν συνολικά τρία τεύχη. Το πρώτο τεύχος ήταν αφιερωμένο στις καρτ-ποστάλ του Ρεθύμνου, το δεύτερο στον Ηρακλειώτη Τουρκοκρητικό φωτογράφο Behaeddin και το τρίτο στα 120 χρόνια της καρτ-ποστάλ. Έβγαινε και αυτό σε είκοσι αντίτυπα δακτυλογραφημένα σε γραφομηχανή.
            Το επόμενο περιοδικό ήταν τα «ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ». Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι το περιοδικό αυτό, που είχε μια εξαιρετική πορεία σαν περιοδικό της ΙΛΕΡ, ήταν ιδέα και υλοποίηση του Μιχάλη Παπαδάκη. Τα δύο πρώτα τεύχη, το πρώτο το 1990 και το δεύτερο του 1991 ήταν εκδόσεις δικές του και περιλάμβαναν εκλεκτές συνεργασίες. Τυπώθηκαν στο τυπογραφείο Τυποσπουδή και ήταν το πρώτο περιοδικό του Μιχάλη που έβγαινε τυπωμένο σε τυπογραφείο. Στη συνέχεια η ΙΛΕΡ που εκτίμησε την παρουσία του περιοδικού ζήτησε και έλαβε δωρεάν τον τίτλο και συνέχισε την έκδοσή του για πολλά ακόμη χρόνια.

5      Εμείς οι βιβλιοθηκάριοι συγκαταλέγουμε τα ημερολόγια στα περιοδικά. Έτσι στην παρούσα παρουσίαση νομίζω ότι έχει θέση και το «ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ», που εξέδωσε ο Μιχάλης για το έτος 1994. Φέρει την ένδειξη «Τόμος 1», όμως δεν έμελλε να υπάρξει δεύτερος. Τυπωμένο σε 1000 αντίτυπα, και αυτό στο τυπογραφείο Τυποσπουδή με εξαιρετικές συνεργασίες. Πρόκειται για ένα μικρό τομίδιο μικρού σχήματος 100 σελίδων.

6          «ΤΟ ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟΝ», που είναι το έκτο στη σειρά, ήταν το περιοδικό στο οποίο ο Μιχάλης διοχέτευσε όλη του τη αγάπη για τη λεξικογραφία και την ονοματολογία. Κάθε τεύχος αναφέρεται σε λέξεις και τα παράγωγά τους, τους τύπους και τις περιπτώσεις που αυτές απαντώνται. Αναφέρω μερικές από τις λέξεις με τις οποίες καταπιάστηκε: Κατάρα, κουράδι, γάιδαρος, χαροκόπος, Φορτέτζα, Ρέθυμνο (το 2004 είχε 56 καταγεγραμμένους τύπους του ονόματος), οι μήνες, το κερί, η τηλεόραση, κ.ά. Είμαι σίγουρος ότι αυτή η αγάπη του για τις λέξεις τον οδήγησε στην επιλογή του τίτλου «Κρησφύγετον», αφού το πρώτο συνθετικό της λέξης είναι το ίδιο με του Κρητικού στην αρχαία ελληνική (Κρης=Κρητικός). Και αφού το περιοδικό λέγεται «Κρησφύγετον» τα τεύχη ονομάζονται κρύπτες, με πρώτη την Άνοιξη του 2001 και τελευταία την 41^η τον Φλεβάρη του 2008.

7     Στο επόμενο περιοδικό με το όνομα «ΔΑΝΔΟΛΕΙΟΝ ΔΕΛΤΙΟΝ» εγώ θα προσέθετα τη λέξη «ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟΝ», επειδή ακριβώς πρόκειται για τριμηνιαία έκδοση, στην οποία ο Μιχάλης κατέγραφε τα βιβλία και περιοδικά που έφταναν στη βιβλιοθήκη του κατά το τρίμηνο που αφορά η έκδοση. Το πρώτο βγήκε τον Απρίλιο του 2005 και το τελευταίο 13^ο στη σειρά τον Μάρτιο του 2008. Επειδή ήταν περιορισμένου ενδιαφέροντος και απευθυνόταν σε πολύ λίγους, το έβγαζε σε μόλις πέντε αντίτυπα.

 

9     Το όγδοο περιοδικό ήταν η «ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ». Βγήκαν τρία τεύχη. Το πρώτο το 2005, το δεύτερο το 2006 και το τρίτο το 2008. Στη συνέχεια το περιοδικό έγινε ιστολόγιο με το ίδιο όνομα, την ευθύνη του οποίου είχε ο Χαρίδημος Παπαδάκης. Επειδή ο τίτλος του περιοδικού παραπέμπει στην ακτοπλοΐα το editorial είναι προσαρμοσμένο ανάλογα.

         Τελευταίο του πόνημα στον τομέα των περιοδικών ήταν το περιοδικό «ΚΡΗΤΙΣΤΩΡ», δηλαδή του έδωσε το ίδιο όνομα με το ιστολόγιο που διατηρούσε στο διαδίκτυο. Το πρώτο και μοναδικό τεύχος (που το ονομάζει Αετοφωλιά) κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2018, δηλαδή λίγο πριν φύγει από τη ζωή στις 23 Ιουνίου 2018, και είναι αφιερωμένο στα χωριά Άδελε, Πηγή, Λούτρα, και Μαρουλάς. Ο ίδιος, στο ιστολόγιό του, έγραψε για το γεγονός αυτό: Τον κυκλφορήσαμε και περιοδικό, τυπωμένο πια τον ΚΤΗΤΙΣΤΟΡΑ...

(Το παραπάνω κείμενο γράφτηκε για να παρουσιαστεί σε εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη του Μιχ. Παπαδάκη (Δάνδολου), εκδήλωση που τελικά δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθεί).

ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΙΑ ΤΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ

Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου

ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΙΑ ΤΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ

ΣΤΗΝ ΑΡΙΘΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΤΟΥ

Η ονοματοδότηση και η αριθμοδότηση των οδών των πόλεων δεν ήταν πάντα αυτονόητη, όπως τη θεωρούμε σήμερα. Η πρώτη ονοματοθεσία και αριθμοδότηση των οδών εμφανίστηκε στην Ευρώπη τον 18^ο αιώνα. Με την ίδρυση των ταχυδρομείων και για τη διευκόλυνσή τους η ονοματοθεσία των αστικών δρόμων γενικεύθηκε. Το Ελληνικό Κράτος, κατά τη φάση της οργάνωσής του, υιοθέτησε το σύστημα τουλάχιστον στις μεγάλες πόλεις. Στην ονοματοθεσία των δρόμων των πόλεων συνήθως χρησιμοποιούνται ονόματα τόπων, γεγονότων και διακεκριμένων προσώπων.

Όσον αφορά στην αριθμοδότηση των κτισμάτων αριστερά και δεξιά των οδών, επικράτησε, σχεδόν παντού στη Δύση οι περιττοί (μονοί) αριθμοί  να τοποθετούνται αριστερά και οι άρτιοι (ζυγοί) δεξιά  κοιτώντας προς την κατεύθυνση προς την οποία οι αριθμοί ακολουθούν αυξητική φορά. Μόνο στη Ρωσία υιοθετήθηκε το αντίθετο σύστημα, δηλαδή αριστερά οι ζυγοί και δεξιά οι μονοί αριθμοί.

Στην Κρήτη η ονοματοθεσία των δρόμων έφτασε πολύ καθυστερημένα, μόλις στο τέλος του 19^ου αιώνα. Για την περίοδο της Βενετοκρατίας φυσικά δεν μπορεί να γίνει λόγος. Στους πολλούς χάρτες της εποχής σημειώνονται μόνο ορισμένα σημεία της πόλης, όπως π.χ. στην Εικ. 1, όπου σε ένα ωραίο σχέδιο του Fr. Basilicata έτους 1618 σημειώνονται, μεταξύ άλλων, η Μεγάλη Πόρτα, το λιμάνι, η κεντρική πλατεία (Piazza) και άλλα σημεία.

Και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας δεν είχαμε ονοματοθεσίες δρόμων λόγω της άρνησης ή της αδυναμίας του Οθωμανικού Κράτους να εκσυγχρονιστεί και να υιοθετήσει καινοτομίες προερχόμενες από την Ευρώπη. Έτσι σε σχέδιο του 1850 του Βρετανού G. Wilkinson (Εικ. 2) βλέπουμε μια κατάσταση παρεμφερή με εκείνη της περιόδου της Βενετοκρατίας. Σημειώνονται πάλι ελάχιστα σημεία της πόλης, αλλά κανείς δρόμος δεν φέρει όνομα.

                Και φτάνουμε στο σωτήριο (κυριολεκτικώς) έτος 1898. Οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής μετά από συνεχείς επαναστάσεις και ποταμούς αιμάτων των Κρητικών, αποφάσισαν να δώσουν επιτέλους λύση στο Κρητικό Ζήτημα. Έδωσαν στην Κρήτη αυτονομία και έστειλαν τους στόλους τους να επιβάλουν την απόφασή τους. Έτσι, για την τήρηση της τάξης, την προσωρινή διοίκηση ανέλαβαν: στα Χανιά οι Ιταλοί, στο Ρέθυμνο οι Ρώσοι, στο Ηράκλειο οι Άγγλοι και στο Λασίθι οι Γάλλοι.

                Στο Ρέθυμνο ορίστηκε διοικητής ο Ρώσος συνταγματάρχης Θεόδωρος δε Χιόστακ, ο οποίος άσκησε τη διοίκηση με διατάγματα (Ημερήσιες Διατάξεις)[1] από τον Οκτώβρη του 1898 μέχρι τον Ιούλη του 1899. Μια από τις πρώτες Ημερήσιες Διατάξεις, η αριθ. 6, (Εικ. 3) αναφέρεται στην ονοματοδοσία και αριθμοδότηση των οδών του Ρεθύμνου.

Το γεγονός ότι η σχετική Διάταξη είναι από τις πρώτες που εκδόθηκαν σε σύνολο 244 δείχνει τη μεγάλη σημασία που έδινε η Ρωσική Διοίκηση στο θέμα αυτό. Σύμφωνα με τη Διάταξη αυτή, ανατέθηκε σε Ρώσους αξιωματικούς να εκπονήσουν τοπογραφικό σχέδιο και να προχωρήσουν στην ονοματοθεσία των οδών και την αριθμοδότηση των σπιτιών της πόλης. Επικεφαλής του έργου τέθηκε ο υπολοχαγός Μ. Ρουτκόφσκι και το έφερε σε πέρας μέσα στο 1898 (Εικ. 4). Το σχέδιο Ρουτκόφσκι δεν φέρει ονόματα δρόμων, παρότι ταυτόχρονα είχε γίνει η ονοματοθεσία, όπως αναφέρει η Ημερήσια Διάταξη που προαναφέρθηκε. Ίσως το τοπογραφικό διάγραμμα να συνοδευόταν από κατάλογο των ονομάτων των οδών, όμως αυτό δεν διασώθηκε. Για το σχέδιο Ρουτκόφσκι και για τη διάσωσή του από τον Ιωσήφ Κοβάλσκι[2], έχουν γράψει παλαιότερα οι συμπολίτες Γιάννης Σπανδάγος[3] και Αριστόδημος Χατζηδάκης[4].

Το σχέδιο Ρουτκόφσκι, με ονομαστικό κατάλογο των ονομάτων των οδών, δημοσίευσε λίγο αργότερα το 1905 ο Ιταλός Giuseppe Gerola στο μνημειώδες τετράτομο έργο του Monumenti Veneti nell’ isola di Creta. Συγκεκριμένα τις σελίδες 28 και 29 του πρώτου τόμου καταλαμβάνει το σχεδιάγραμμα Ρουτκόφσκι και από κάτω παρατίθεται ο κατάλογος των οδών (Εικ. 5). Ενδιαφέρον είναι να δει κανείς ποιά ονόματα επέλεξαν οι Ρώσοι για να ονοματοδοτήσουν τους δρόμους του Ρεθύμνου. Βλέπουμε ότι επί συνόλου 70 ονομάτων 20 είναι ρωσικής προέλευσης, π.χ. Τσάρου, Σκρυδλώφ, Ρώσων, Κανλίν, Χιόστακ, Κουτσερόφσκι, Ουραλίων κ.ά. Άλλη ομάδα είναι αυτή με ονόματα χωριών και μονών του νομού Ρεθύμνης όπως, Μέσης, Πηγής, Περάματος, Αμαρίου, Ρουστίκων, Αρκαδίου, Ασωμάτων και Πρέβελη. Άλλη ομάδα είναι αυτή με τοπωνύμια της πόλης: 

Επισκοπής, Εκκλησίας, Τειχών, Φυλακών, Λουτρών, Σχολείων ή με επίθετα χαρακτηρισμού των οδών, όπως:  Στενή, Ωραία, Καθαρά, Έρημος κ.ά. Κάνει εντύπωση η ολοσχερής απουσία ονομάτων Κρητών χριστιανών, που πιθανότατα οφείλεται στο φόβο αντίδρασης του μουσουλμανικού στοιχείου.

Πολλά χρόνια αργότερα (το 1998) ο αείμνηστος Γιάννης Σπανδάγος επαναδημοσίευσε[5] το σχέδιο Ρουτκόφσκι με χρώματα και πολλές πρόσθετες πληροφορίες με τα τότε ονόματα των δρόμων, αλλά παραθέτοντας παράλληλα και τα σημερινά (Εικ. 6).

Πέρα από την ονοματοθεσία των δρόμων και την αρίθμηση των κατοικιών, οι Ρώσοι ίδρυσαν, κατά τους πρώτους μήνες του 1899, το Προσωρινό Ταχυδρομείο Ρεθύμνης απαραίτητο επακολούθημα της ονοματοθεσίας και αρίθμησης των οικιών που προηγήθηκε. Με το θέμα του Ταχυδρομείου έχει ασχοληθεί ο Βασίλης Σιμιτζής με σχετικό δημοσίευμά του[6], απ’ όπου είναι και η Εικ. 7.

Μια πρωτοτυπία και μια πρωτιά του Ρεθύμνου

Η πρωτοτυπία του Ρεθύμνου, που αναφέρεται στον τίτλο του παρόντος δημοσιεύματος έγκειται στο εξής: Είδαμε στην αρχή ότι στην Ημερήσια Διάταξη αριθ. 6/6-10-1898 αναφέρεται επί λέξει: …ὡρίσθησαν τά ὀνόματα τῶν ὁδῶν, συγχρόνως δέ ἠριθμήθησαν καί ὅλαι αἱ οἰκίαι. Επομένως οι Ρώσοι αφού ονοματοθέτησαν τις οδούς της πόλης προχώρησαν στην αρίθμηση των οικιών. Τί το φυσικότερο από το να χρησιμοποιήσουν τον τρόπο και τη μέθοδο αρίθμησης που χρησιμοποιούσαν στην πατρίδα τους, δηλαδή στα δεξιά του δρόμου (κατά την αυξητική φορά των αριθμών) τοποθετήθηκαν οι περιττοί (μονοί) αριθμοί και στα αριστερά οι άρτιοι (ζυγοί). Έτσι βρέθηκε το Ρέθυμνο να χρησιμοποιεί αντίθετο σύστημα αρίθμησης από αυτό που χρησιμοποιεί η υπόλοιπη Κρήτη, η Ελλάδα και όλος ο δυτικός κόσμος.

Αλλά το Ρέθυμνο, εκτός από την πιο πάνω πρωτοτυπία, έχει και μια πρωτιά σε σχέση με τους υπόλοιπους νομούς της Κρήτης. Πριν ακόμη αρχίσει η περίοδος της Αυτονομίας της Κρήτης και πριν αναλάβουν τη διοίκηση οι Αρχές της Κρητικής Πολιτείας το Ρέθυμνο απόκτησε, πρώτο σε όλη την Κρήτη, δρόμους με ονόματα και σπίτια με αριθμούς.

---

[1]Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου (Επιμ.), Ημερήσιες Διατάξεις της Ρωσικής Διοίκησης στο Ρέθυμνο (Οκτώβριος 1898-Ιούλιος 1899), Ρέθυμνο, Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης, 2007.

[2] Ο Ιωσήφ Κοβάλσκι ήταν Ρώσος εμιγκρές που έζησε πολλά χρόνια στο Ρέθυμνο, παντρεύτηκε τη Ρεθεμνιώτισσα Μελπομένη Μουσούρου και υπηρέτησε ως μηχανικός στον Δήμο Ρεθύμνης.

[3] Γιάννη Σπανδάγου, Μια πόλη μεταμορφώνεται: Το Ρέθυμνο στον 20^ο αιώνα, Ρέθυμνο 2003 και 2006.

[4] Αριστόδημου Χατζηδάκη, «Τα έργα των Ρώσων στο Ρέθυμνο» στο Η Ρωσική Παρουσία στο Ρέθυμνο, 1897-1909, Πρακτικά Συνεδρίου, Ρέθυμνο 2011.

[5] Ρέθυμνο 1898−1913: Από την Αυτονομία στην Ένωση, Ρέθυμνο, Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνης, 1998.

[6] Βασίλη Σιμιτζή, «Το Ρωσικό Ταχυδρομείο στο Ρέθυμνο» στο Η Ρωσική Παρουσία στο Ρέθυμνο, 1897-1909, Πρακτικά Συνεδρίου, Ρέθυμνο 2011.

ΠΑΛΑΙΪΝΕΣ ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Ευγενίας Ζαμπετάκη

Παλαιϊνές Κρητικές Κουβέντες

Η προσπάθεια διατήρησης των τοπικών γλωσσικών ιδιωμάτων μοιάζει όλο και περισσότερο με ματαιοπονία. Η ευκολία επικοινωνίας με όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου επηρεάζει ασυνείδητα τον τρόπο έκφρασης και οδηγεί σε μια ομοιομορφία την οποία επιβάλλει η ανάγκη αλληλοκατανόησης. Έτσι βλέπουμε τους νέους να έχουν δικούς τους κώδικες επικοινωνίας και να απομακρύνονται από τις πατροπαράδοτες φόρμες τόσο στη γλώσσα όσο και γενικότερα στον τρόπο ζωής.

Και στην Κρήτη παρατηρείται το ίδιο φαινόμενο, αν και σε μικρότερη έκταση και με αρκετά βραδύτερο ρυθμό.  Αιτία η αναγέννηση της μαντινάδας και η ενασχόληση μεγάλου μέρους της κρητικής νεολαίας με την μουσική και τους χορούς της Κρήτης. Τον κίνδυνο της σταδιακής αποδυνάμωσης του κρητικού γλωσσικού ιδιώματος έχουν επισημάνει από παλιά πολλοί διακεκριμένοι κρητικοί, γλωσσολόγοι και μη και προσπάθησαν να τον αποτρέψουν ή τουλάχιστον να τον καθυστερήσουν. Μου έρχονται αβίαστα στο μυαλό οι λεξικογράφοι του κρητικού ιδιώματος, όπως ο Γ. Πάγκαλος, ο Μανώλης Πιτυκάκης, ο Αντώνης Ξανθινάκης, οι γλωσσολόγοι  Γ.Ν. Χατζιδάκις, Νίκος Κοντοσόπουλος (παρότι μη κρητικός) Χριστόφορος Χαραλαμπάκης κ.ά. Επίσης στον αγώνα για τη διάσωση της κρητικής διαλέκτου εξέχουσα θέση κατέχει ο Ρεθεμνιώτης γιατρός Μιχάλης Καυκαλάς με πολλά δημοσιεύματα γύρω από αυτό το θέμα.  

Στο λογοτεχνικό πεδίο έχουμε πάμπολλα παραδείγματα γραφής στο κρητικό ιδίωμα με πρώτους διδάξαντες τον Ιωάννη Κονδυλάκη και ακολούθως τον Ευάγγελο Φωτάκη, που με το ψευδώνυμο Ανεζηνιό από τ’ Ακτούντα δημοσίευσε το 1933 το βιβλίο Κρητικές κουβέντες του Ανεζηνιού γραμμένο στην κρητική διάλεκτο. Το παράδειγμά του ακολούθησαν πολλοί. Αναφέρω ενδεικτικά τον σπουδαίο Κωστή Φραγκούλη, τον Γεώργιο Ψυχουντάκη από την Ασή Γωνιά, που έφερε σε πέρας τον τιτάνιο άθλο να μεταγράψει σε δεκαπεντασύλλαβο στην κρητική διάλεκτο την Οδύσσεια και την Ιλιάδα του Ομήρου, τον Γιάννη Πλατύρραχο, τον Μιχάλη Πριναράκη και άλλους πολλούς που αυτή τη στιγμή δεν μου έρχονται στο μυαλό. 

Πιο πρόσφατο παράδειγμα στη χορεία όσων ασχολήθηκαν ή ασχολούνται με την κρητική γλώσσα η κ. Ευγενία Σπαντιδάκη-Ζαμπέτάκη. Εξέδωσε προ ολίγων ημερών, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, βιβλίο 268 σελίδων με τίτλο: Παλαιϊνές Κρητικές Κουβέντες. Η κ. Ευγενία από χρόνια ασχολείται με αυτό το είδος γραφής και έχει δημοσιεύσει στον τοπικό Τύπο αρκετά κείμενα γραμμένα στο Ρεθεμνιώτικο γλωσσικό ιδίωμα. Το βιβλίο περιέχει 49 τέτοια κείμενα, που η ίδια τα ονομάζει διηγήματα. Παραθέτω ορισμένους τίτλους των διηγημάτων αυτών για να αντιληφθεί ο αναγνώστης περί τίνος πρόκειται: Βρυκόλακες, καταχανάδες, τελώνια • Δεσίματα και Μαϊκά • Δριμές • Εκόπιασενε η πρώτη τηλεόραση στο χωριό • Εφαντάχτηκενε το Δασκάλι • Η βερεμαρέ • Η βιστηρέ • Η φρισκοκεφαλή κ.ά.

Η συμβολή του βιβλίου δεν περιορίζεται στην προσπάθεια διάσωσης της κρητικής διαλέκτου, την οποία η κ. Ευγενία κατέχει απόλυτα, αλλά μέσα από πραγματικές βιωματικές ιστορίες διασώζει και σκηνές της κρητικής παράδοσης, οι οποίες έχουν πλέον χαθεί. Ηθογραφίες με σκηνές από τον τρόπο ζωής, των κατοίκων της κρητικής υπαίθρου των περασμένων χρόνων. Το βιβλίο, για όσους δεν κατέχουν την κρητική διάλεκτο, περιλαμβάνει στο τέλος γλωσσάρι 42 σελίδων!

Ευχαριστούμε την κ. Ευγενία για το βιβλίο, το οποίο είμαστε σίγουροι ότι προσέθεσε ένα λιθαράκι αρκετά μεγάλο στο οικοδόμημα που λέγεται προσπάθεια διάσωσης της κρητικής διαλέκτου.

Γιάννης Ζ. Παπιομύτογλου

(Δημοσιεύθηκε στην εφημ. Ρέθεμνος την 29 Ιουνίου 2019)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΜΙΧΑΗΛ ΜΥΡ. ΠΑΠΑΔΑΚΙ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΜΙΧΑΗΛ ΜΥΡ. ΠΑΠΑΔΑΚΙ

Του Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου

Ο Μιχ. Μ. Παπαδάκις

Ο Μιχαήλ Μύρωνος Παπαδάκις γεννήθηκε το 1899 στο χωριό Βάτος Αγίου Βασιλείου.  Τη στοιχειώδη εκπαίδευση παρακολούθησε στα Δημοτικά Σχολεία Βάτου, Κεραμέ, Άνω Μέρους και Ρεθύμνου και στη συνέχεια τελείωσε το Γυμνάσιο Ρεθύμνης το 1917. Το ίδιο έτος γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά διέκοψε τις σπουδές του επειδή στρατεύθηκε και στάλθηκε στη Μικρά Ασία όπου υπηρέτησε μέχρι το 1923. Καρπός αυτής του της θητείας ήταν το βιβλίο του Το ημερολόγιον ενός Λοχίου, που εξέδωσε το 1969. Μετά την απόλυσή του από τον στρατό περάτωσε τις σπουδές του το 1924 και ορκίστηκε δικηγόρος Ρεθύμνης. Άσκησε τη δικηγορία στο Ρέθυμνο μέχρι το 1967, οπότε συνταξιοδοτήθηκε. Διετέλεσε πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ρεθύμνης κατά τα έτη 1936 και 1937 και από το 1945 μέχρι το 1966. Συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση και διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διάσωση, από τη «Λίμνη» του Πρέβελη, πολλών στρατιωτών των συμμαχικών δυνάμεων, που είχαν αποκλειστεί στο νησί.

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας πολυγραφότατος λόγιος, παρά το γεγονός ότι άρχισε να γράφει και να δημοσιεύει συστηματικά μετά τα πενήντα του χρόνια. Μας άφησε πέντε βιβλία και σχεδόν πεντακόσια δημοσιεύματα σε περιοδικά και εφημερίδες. Τα κείμενά του αναφέρονται σχεδόν αποκλειστικά σε γεγονότα και πρόσωπα του Ρεθύμνου και της ευρύτερης περιοχής του Νομού Ρεθύμνης. Πέθανε στην Αθήνα στις 2 Ιουνίου 1985.
Παρακάτω δημοσιεύεται κατάλογος των δημοσιευμάτων του τόσο των αυτοτελών εκδόσεων όσο και εκείνων που δημοσιεύθηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες*.

^*Εκτενές βιογραφικό και κατάλογος των βιβλίων του Μιχαήλ Μύρ. Παπαδάκι και των δημοσιευμάτων του σε περιοδικά έχει δημοσιευθεί από τους Σπύρο Απ. Μαρνιέρο και Στέργιο Μανουρά α) Στο Δελτίο Φίλων της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρεθύμνης, τχ. 1/1998, σσ. 35-44 και β) Στο βιβλίο του Μιχ. Παπαδάκι, Το χωριό μου ο Βάτος, Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης, Ρέθυμνο 1996, σσ. 9-27.

Το σπουδαίο βιβλίο του
για τη μονή Πρέβελη.

Α. Βιβλία

1. Το ημερολόγιον ενός Λοχίου, Αθήναι 1969 (Βραβείο Ενώσεως Σμυρναίων).

2. Το Χρονικό της κυρίας των Αγγέλων του Ρεθύμνου, Αθήναι 1972 και β΄ έκδοση βελτιωμένη, Αθήναι 1984.

3. Το Μοναστήρι του Πρέβελη στην Κρήτη, Αθήναι 1978 (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών).

4. Δικαστηριακές αναμνήσεις, Αθήναι 1979.

5. Το χωριό μου ο Βάτος, Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης, Ρέθυμνο 1996 (Εκδόθηκε μετά θάνατον).

Β. Δημοσιεύματα σε περιοδικά

1.      Άη Γιάννης Αλωτός, π. Κρητική Εστία, τχ. 10 (1950), σσ. 19-20.

2.      Με τη βία δήμιος, π. Κρητική Εστία, τχ. 64 (1956), σσ. 15-16.

3.      Άννα (διήγημα), π. Κρητική Εστία, τχ. 65 (1956), σσ. 19-24.

4.      Το δράμα της Λαμπινής, π. Κρητική Εστία, τχ. 66 (1957), σσ. 10, 15-16.

5.      Ο ταπεινός Επίσκοπος Λάμπης Νικόδημος, π. Κρητική Εστία, τχ. 67 (1957), σσ. 13-14.

6.     Η πρώτη επαναστατική σημαία στην Κρήτη, π. Κρητική Εστία, τχ. 93 (1960), σ. 323.

7.     Ένας Τουρκοκρητικός γάμος, π. Κρητική Εστία, τχ. 110 (1961), σσ. 89-91.

8.      Μικρασιάτις αδελφή του στρατιώτου, π. Κρητική Εστία, τχ. 123 (1962), σσ. 145-147.

9.      Το δράμα της Λαμπινής, π. Κρητική Εστία, τχ. 127 (1963), σσ. 265-267.

10.  Το Άγιον Πνεύμα, π. Άγιος Νικόλαος, τχ. 2 (1969).

11.  Πατριαρχική Μονή Χαλέπας (κοινόβιον), π. Παράκλητος, τχ. 1 (1970), σσ. 13-16, τχ. 2 (1971) σσ. 13-14 και τχ. 3 (1971) σσ. 17-19.

12.  Ι. Μονή Μπαλή, π. Παράκλητος, τχ. 4 (1971), σσ. 50-52.

13.  I. Μονή Δισκουρίου, π. Παράκλητος, τχ. 6 (1972) σσ. 29-32 και τχ. 7 (1972) σσ. 46-47.

14.  Ο Όσιος Νικόλαος ο Κουρταλιώτης, π. Παράκλητος, τχ. 7 (1972), σσ. 42-44.

15.  Η I. Μονή Λρσανίου, π. Παράκλητος, τχ. 9 (1973), σσ. 28-30.

16.  Η Ι. Σταυροπηγιακή Μονή Βωσάκου, π. Παράκλητος, τχ. 12 (1974), σσ. 17-19.

17.  Βώσακος: Το Σταυροπήγιο Μοναστήρι του Ρεθέμνου, π. Αμάλθεια, τχ. 33 (1977), σσ. 345-358.

18.   Λάμπη-Λάππα, π. Αμάλθεια, τχ. 36 (1978), σσ. 227-230.

19.  Το παράπονο της γυναίκας (παραμύθι), π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 13 (1979), σσ. 12-13.

20.  Ζεχρά (Ρεθυμνιώτικη ιστορία), π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 17 (1979), σσ. 3-10.

21.  Η Μονή και η Σχολή του Αγίου Πνεύματος, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 18 (1980), σσ. 3-32.

22.  Ο Τουρκογιώργης, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 19 (1980), σσ. 177-191.

23.  Λαμπηνή. Το χωριό της θυσίας, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 20 (1980), σσ. 177-191.

24.  Οι Τέσσερις Νεομάρτυρες του Ρεθέμνου, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 21 (1980), σσ. 261-289.

25.  Μεταφράσεις Τουρκικών Επιγραφών του Ρεθέμνου, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 22 (1980), σσ. 327-336.

26.  Το Κέντρος,  π. Κρητική Εστία, τχ. 256/257 (1980), σσ. 243-244.

27.  Τα Σακτούρια, π. Κρητική Εστία, τχ. 258/259 (1980), σσ. 353-358.

28.  Η I. Μονή Δισκουρίου, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 23 (1981), σσ. 35-40.

29.  Ο Γλωσσολόγος Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις ως αγωνι­στής και ως χριστιανός, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 25 (1981), σσ. 191-196.

Το πρώτο του βιβλίο

30.  Το Μοναστήρι Μπαλί (Ατάλη) στο Μυλοπόταμο, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 26 (1981), σσ. 307-330.

31.  Μεταφράσεις Τουρκικών Επιγραφών του Ρεθέμνου (συμπληρώσεις),  π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 26 (1981), σ. 352.

32.  Μία Αραβική επιγραφή και δύο Τουρκικές στο Ρέθεμνος, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 29 (1982), σσ. 109-114.

33.  Παλαιά χειρόγραφη Ακολουθία των Τεσσάρων Μαρτύρων, π. Κρητική Εστία, τχ. 276/277 (1982), σσ. 141-146, και τχ. 278/279 (1982), σσ. 216-226.

34.   Οι παραλλαγές του ριζίτικου για τα τρία βουνά της Δ. Κρήτης, π. Κουρήτης, τχ.  1 (1982), σσ. 15-20.

35.  Δύο Εκκλησίες στους Γουργούθους Αμαρίου, π. Κουρήτης, τχ. 1 (1982), σσ. 25-31.

36.  Μία ηρωική πράξις στο Ροδάκινο, π. Κουρήτης, τχ. 2 (1982), σσ. 33-38.

37.  Το Σταυροπηγιακό Μοναστήρι της Χαλέπας στο Μυλοπόταμο, π. Κουρήτης, τχ. 3 (1982), σσ. 65-82.

38.  Προσκύνημα στο Βένι, π. Κουρήτης, τχ. 4 (1982), σσ. 137-139.

39.  Του Πρέβελη ο Δεσπότης, π. Κουρήτης, τχ. 5 (1982), σσ. 175-183.

40.  Το βιβλίο Το Μοναστήρι του Πρέβελη στην Κρήτη, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 33 (1983), σσ. 71-77.

41.  G. Miles, Η Επίσκεψις του Evliya Chelebi στο Ρέθυμνο,  π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 34 (1983), σσ. 103-107.

42.  Η κατάγραφη εκκλησία του Αγίου Νικολάου Βάτου, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 35 (1983), σσ. 235-246.

43.  Η Ακολουθία του Οσίου Νικολάου του Κουρταλιώτη, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 36 (1983), σσ. 325-334.

44.  Το Σταυροπηγιακό Μοναστήρι της Χαλέπας στο Μυλοπόταμο, π. Κρητική Εστία, τχ. 290/291 (1983), σσ. 199-217.

45.  Η Τουρκορήνη, π. Κρητική Εστία, τχ. 296/297 (1983), σσ. 424-426.

46.  Ο κομήτης του Χάλεϋ στο... Άνω Μέρος, π. Ρεθεμνιώτικα Χρονικά, τχ. 1 (1983), σσ. 26-27.

47.  Κόκκινος, ο Αρχηγός της τερατολογίας στο Ρέθυμνο, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 37 (1984), σσ. 51-58.

48.  Σπύρου Μαρνιέρου, Η Αντίσταση στο Λμάρι (Βιβλιοκρισία), π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 38 (1984), σσ. 183-185.

49.  Τα Τουρκικά προσκυνήματα στο Ρέθεμνος, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 39 (1984), σσ. 209-222.

50.  Παρατηρήσεις στη Χωρογραφία Κρήτης του Ζαχ. Πρακτικίδου, π. Προμηθεύς ο Πυρφόρος, τχ. 40 (1984), σσ. 339-346.

51.  Ρωσσικός Στρατών Ρεθύμνης, π. Δούρειος Ίππος, τχ. 2 (1985), σ.σ. 6-7.

Γ. Δημοσιεύματα σε εφημερίδες

1. Η ανάγκη του Φθισιατρείου, Δημοκρατία (Ρεθύμνης),  φ. 26/17-7-1927.

2. Σφακιά, Δημοκρατία (Ρεθύμνης), φ. 321/30-9-1928.

3. Το Σέλινο, Δημοκρατία (Ρεθύμνης), φ. 322/7-10-1928.

4. Το ζήτημα των μεταθέσεων (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 1545/7-9-1935.

5. Ερωτήματα προς το Ταμείον Εφέδρων Ρεθύμνης και προς την Γενικήν Διοίκησιν Κρήτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 1549/13-9-1935.

6. Προς τους Εφέδρους πολεμιστάς του Νομού Ρεθύμνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 1547/10-9-1935.

7. Μια εκλεκτή υποψηφιότης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 1635/12-1-1936.

8. Με τί ησχολήθη το 4ον Συνέδριον των Δικηγορικών Συλλόγων, Τύπος (Ρεθύμνης), φ. 1172/8-9-1938.

9. Το προχθεσινόν ναυάγιον (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 1936/18-2-1937.

10.  Σελλιά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 2355/27-9-1938 κ.ε.

11.  Αίσχος (Άρθρο), Εθνική Φωνή (Ρεθύμνης), φ. 39/18-9-1945.

12.  Συγκοινωνία Ρεθύμνου-Πειραιώς, Εθνική Φωνή (Ρεθύμνης), φ.41/20-9-1945.

13.  S.O.S., Εθνική Φωνή (Ρεθύμνης), φ. 49/29-9-1945.
13α. Χίτες, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 237/4-10-1945 & 240/7-10-1945.

14.  Κακόπιστος πολιτική, Εθνική Φωνή (Ρεθύμνης), φ. 65/30-11-1945.

15.  Το «αίσχος» Πρέβελη, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 492/3-7-1946.

16.  Πλοίαρχος Φ. Πουλ, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 689/27-5-1947.
16β. Ηλιαντώνης (Αντώνιος Κρυοβρυσανάκις), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 722/6-7-1947.

17.  Επικήδειος λόγος στον Πέτρο Μανουσάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 924/17-3-1948.

18.  Άης Νικόλας, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2737/6-12-1953.

19.  Τα  Χριστούγεννα  του 1915, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2752/25-12-1953.

20.  Σκουλή Μπαμπάς, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2798/21-2-1954.

21.  Απόκρηες του 1915, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2810/7-3-1954.

22.  Mιά επιστολή (Nουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2932/5-8-1954.

23.  Η προσχολικη αγωγή του παιδιού: Η διάλεξις της Κας Τσιριμονάκη, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2866/20-5-1954.

24.  Υδραγωγείο (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2933/6-8-1954.

25.  «Μετανάστευσις» Ταξίδι στην Ευρώπη, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 2984/5-10-1954 κ.ε.

26.  Οι Αγιοι 4 Νεομάρτυρες: Η ταφή των, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3004/28-10-1954.

27.  Το παλιό Ρέθυμνο (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3007/2-11-1954.

28.  Άης Σπυρίδωνας στ’ Αγαλιανού, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3053/24-12-1954.

29.  Με τη βία δήμιος (Οσμάν πασάς ή Πνιγάρης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3055/28-12-1954.

30.  Διοικητήριο και Στρατών (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3123/20-3-1955.

31.  Διοικητήριο και Στρατών (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3124/22-3-1955.

32.  Διοικητήριο και Στρατών (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3128/27-3-1955.

33.  Διοικητήριο και Στρατών (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3129/29-3-1955.

34.  Το ζήτημα του καθεδρικού Ναού, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3144/15-4-1955.

35.  Το Πάσχα του 1942 (Ιστορίες της Κατοχής), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3146/17-4-1955.

36.  Γιώργης Αστρινός (Νεκρολογία), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3170/18-5-1955.

37.  Άλλα τινά ιστορικά σημεία της πόλεως Ρεθύμνης (Νουμανάκης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3180/29-5-1955.

38.  Κωστής Μύρ. Παπαδάκης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3314/4-11-1955.

39.  4 Απριλίου 1899, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3442/4-4-1956.

40.  Ένα θαύμα του Τιμίου Σταυρού (Από την ιστορία ττης Ι.Μ.Πρέβελη), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3578/14-9-1956.

41.  Ο ταπεινός Επίσκοπος Λάμπης Νικόδημος, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3592/30-9-1956.

42.  Οι Πρεβελιώτες που σουβλίστηκαν ζωντανοί, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3593/3-10-1956.

43.  Η εγκληματικότης εις Κρήτην (Συνέντευξη), Κήρυξ (Χανίων), φ. 3366/17-10-1956.

44.  Το δράμα της Λαμπινής, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3685/20-1-1957.

45.  Ιερομόναχος Γεράσιμος Πικράκις, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3819/11-7-1957.

46.  Δύο αποστολές από τον όρμο Λίμνη της Ιεράς Μονής Πρέβελη τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1941, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3832/26-7-1957 κ.ε.

47.  Πως έγινεν η ταφή των Τεσσάρων Νεομαρτύρων (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3910/27-10-1957.

48.  Θαύματα και θρύλοι από τη σφαγή των 4 Μαρτύρων (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 3921/12-11-1957.

49.  Ένας ηρωικός κύκλος: Ιστορία Ι.Μ Πρέβελη, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4000/14-2-1958.

50.  Η πρώτη επαναστατική σημαία του 1821 στην Κρήτη (Από την ιστορία της Μονής Πρέβελη), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 3800/24-5-1958.

51.  Ένα ταξείδι στην Πελοπόννησο, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4108/18-7-1958 κ.ε. (10 συνέχειες).

52.  Επιστολή για άγαλμα της Ελεύθερνας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 4014/12-1-1959.(Η επιστολή φέρει υπογραφή Μιχαήλ Σ. Παπαδάκις και όχι Μιχαήλ Μ. Παπαδάκις, οπότε περιλαμβάνεται με επιφύλαξη στα δημοσιεύματα του Μιχαήλ Μ. Παπαδάκι).

53.  Επιστολή για μετάθεση το Νομάρχη Ρεθύμνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 4016/14-1-1959.

54.  Χρονικά του Ρεθύμνου (Κριτική βιβλίου Γ.Δαλέντζα), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4265/31-1-1959.

55.  Απόκρηες του καλού καιρού, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4308/15-3-1959.

56.  Το Γεράνι Ρεθύμνης: Ένα χωριό καθαρό και φιλόξενο, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4337/22-4-1959.

57.  Βαρθολομαίος Λαφίτης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4342/28-4-1959.

58.  Το γήπεδον, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4420/29-7-1959.

59.  Συνοπτικόν διάγραμμα προγράμματος τουριστικής αξιοποιήσεως της πόλεως Ρεθύμνης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4423/31-7-1959 κ.ε.

60.  Ένα παραμύθι της γιαλιάς (Θρύλοι από τον τόπο μου), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4462/18-9-1959.

61.  Συνέχεια της ιστορίας του Ιερομονάχου Γεράσιμου Πικράκι , Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4464/20-9-1959.

62.  Ιερά Μονή Μπαλή, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4477/6-10-1959.

63.  Ρεθεμνιώτες βρακοφόροι στην Αίγυπτο, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4495/27-10-1959 κ.ε. (4 συνέχειες).

64.  Χρήστος Μακρής, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4517/22-11-1959.

65.  Το Πρέβελη της Αυστραλίας, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4696/11-5-1960.

66.  Πώς κτίστηκεν η Μονή της Λαύρας, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4764/29-7-1960.

67.  Παναγία η Πορταΐτισσα, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4765/30-7-1960.

68.  Χιλαντάρι, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4766/31-7-1960.

69.  Τα Τίμια Δώρα, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4767/2-8-1960.

70.  Οι παράλυτοι της Μονής της Λαύρας, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4770/5-8-1960.

71.  Ο Ιεράς και Σητείας Αμβρόσιος, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4814/27-9-1960.

72.  Κωνσταντίνος Φλωρογούλας: Ένας εξαιρετικός φίλος της Κρήτης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4374/5-3-1961.

73.  Η διάλεξις του κ. Χριστ. Σταυρουλάκη, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 4696/11-5-1961.

74.  Μικρασιάτις αδελφή του Στρατιώτου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 4704/15-6-1961.

75.  8^η Οκτωβρίου 1868: Μια θλιβερή επέτειος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 4798/5-10-1961.

76.  Μια αξιοθρήνητη πράξις: Ανάκλησις ενός διατάγματος, Νέος Κόσμος (Ρεθύμνης), φ. 11/29-1-1962.

77.  Καπτα-Νικόλας Σουρμελής: Ο ατρόμητος Μυκονιάτης πλοίαρχος, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5262/17-3-1962.

78.  Καπτα-Νικόλας Σουρμελής: Ο ατρόμητος Μυκονιάτης πλοίαρχος, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5270/27-3-1962 κ.ε.

79.  Μητροπολίται Κρήτης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5445/21-10-1962.

80.  Γιατρός Γεώργιος Ι. Τσουδερός, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5521/12-1-1963.

81.  Το συσσίτιον της ενορίας της Κυρίας των Αγγέλων, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5574/19-3-1963.

82.  Φέρρυ μπόουτ, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5619/14-5-1963.

83.  Απομνημονεύματα ενός Λοχίου (Πολεμικαί Αναμνήσεις), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 5321/26-6-1963 κ.ε. (5 συνέχειες).

84.  Η μάχη των Σελλιών: Πως την είδεν ένας αυτόπτης μάρτυρας, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5671/16-7-1963 κ.ε.

85.  Φαινόμενα Ανησυχαστικά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 5398/26-9-1963.

86.  Αντιδραστική η Εκκλησία της Ελλάδος (Άρθρο), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 5401/2-10-1963.

87.  Ναρλί Κιόϊ (Χωριό της Σμύρνης), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 5913/6-5-1964.

88.  Από το Ημερολόγιο ενός Λοχίου: Μαγνησία, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 5932/4-7-1965 κ.ε.

89.  Πάσχα 1942 (Ιστορίες της Κατοχής). Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 6499/10-4-1966.

90.  Γερμανοί, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 6535/16-6-1966.

91.  Στον Ομαλό, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 6587/17-8-1966.

92.  Ο Ευστράτιος Φωτάκης (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6356/1-3-1967.

93.  Αθανάσιος Απανωμεριτάκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6544/21-10-1967.

94.  Το ημερολόγιον του ιατρού Ευκλείδη, Κρητική Επιθεώρησις, φ.6641/18-2-1968.

95.  Ιστορία του Ξέμυαλου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6646/22-2-1968.

96.  Θάνατος αγυρτών (Μεσαιωνικές σελίδες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6649/25-2-1968.

97.  Δικηγόροι και Παράδεισος: Ένα παραμύθι, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 6949/1-3-1968.

98.  Ιερά Μονή Δισκούρι, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6773/19-7-1968.

99.  Μέγας και Μικρός Παρακλητικοί Κανόνες, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6791/11-8-1968.

100. Όσιος Νικόλαος ο Κουρταλιώτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6808/1-9-1968.

101. Διόρθωση για τον Όσιο Νικόλαο τον Κουρταλιώτη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6809/3-9-1968.

102. Το χωριό μου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6830/25-9-1968, 6832/26-9-1968, 6842/8-10-1968, 6935/26-1-1969, 6936/28-1-1969, 6937/29-1-1969, 6938/30-1-1969, 6939/31-1-1969.

103. Αλέξανδρος Κοκονάς, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6880/21-11-1968.

104. Από τη χθεσινή ομιλία του Σεβ. Μητροπολίτου Γορτύνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 6960/26-2-1969.

105. Πατριαρχική Μονή Χαλέπας (Κοινόβιον), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 7234/27-2-1969 κ.ε. (4 συνέχειες).

106. Ιερά Μονή Πρέβελη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7016/8-5-1969.

107. Το διεθνές τάγμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου εις το Αρκάδι, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7026/20-5-1969.

108. Ορθόδοξος Ακαδημία Γωνιάς, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7030/24-5-1969.

109. Νέοι καλλιτέχνες: Ο Μάνος Δ. Κουνδουράκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7097/12-8-1969.

110. Η σημερινή αποκάλυψις της προτομής Χρ. Τζιφάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7107/24-8-1969.

111. Θαύματα και θρύλοι από τη σφαγή των 4 Μαρτύρων (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7161/28-10-1969.

112. Η ταφή των Τεσσάρων Μαρτύρων, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7167/5-11-1969 και φ. 7169/7-11-1969.

113. Ελένη Λίτινα (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7173/12-11-1969.

114. Το νέο βιβλίο, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7179/19-11-1969 κ.ε. (3 συνέχειες).

115. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Παιδοκτονία, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7182/22-11-1969 κ.ε.

116. Η συνέχεια της συγκλονιστικής τραγωδίας: Μνημόσυνο στο Δημήτρη Παπαδομιχελάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7202/16-12-1969.

117. Χριστούγεννα 1915, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7210/25-12-1969.

118. Ο κρητικός αίγαγρος (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, 7211/28-12-1969.

119. Το επισκοπικόν, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7212/30-12-1969.

120. Το νέον έτος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7216/1-1-1970.

121. Το Επισκοπικόν: Το θέμα εις χείρας της Κυνερνήσεως, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7219/9-1-1970.

122. Τα εκπαιδευτικά σημειώματα του κ. Ανδρέα Σταυρουλάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7220/10-1-1970.

123. Επιστολή (για τους δασκάλους), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7222/13-1-1970.

124. Το δράμα της Λαμπινής (20 Ιανουαρίου 1827), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7228/20-1-1970.

125. Όλγα Μ. Δαλέντζα το γένος Χλαμπουτάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7235/29-1-1970.

126. Το Φιλόπτωχον, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7531/31-1-1971.

127. Μνημόσυνο εις Πολεμάρχι του ήρωος Μελχισεδέκ Τσουδερού, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7239/3-2-1970.

128. Στέλλας Επιφανίου-Πετράκη, Λαογραφικά παραμύθια Σμύρνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7242/6-2-1970.

129. Απόκριες του 1915, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7267/8-3-1970.

130. Η Κυριακή της Ορθοδοξίας εις την Ορθόδοξον Ακαδημίαν Κρήτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7274/18-3-1970.

131. Η διάλεξις του κ. Κωτσάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7283/31-3-1970.

132. 4^η Απριλίου 1899, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7287/4-4-1970.

133. Η μουσική εκδήλωσις της Κυριακής, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7290/8-4-1970.

134. Η βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7292/10-4-1970.

135. Φορτέτζα (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7304/30-4-1970.

136. Παύλος Μελάς (Μίκης Ζέζας): Μια εντυπωσιακή διάλεξις, Βήμα Ρεθύμνης, φ. 7563/1-5-1970.

137. Βαλέστρας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7312/10-5-1970.

138. Η διάλεξις της Κυριακής, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7321/21-5-1970.

139. Σκουλή Μπαμπάς, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7324/24-5-1970.

140. Γυμναστικές επιδείξεις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7326/27-5-1970.

141. Δικηγόροι και Παράδεισος: Ένα παραμύθι, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7336/9-6-1970 κ.ε.

142. Το παράπονο της γυναίκας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7341/14-6-1970.

143. Ένα θαύμα στο Ρέθεμνος του Αγίου Γοβδελλά του Πέρσου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7342/16-6-1970.

144. Αναμνήσεις, Ο Πλακιάς, φ. 9 (Ιούλιος 1970).

145. Η Σταυροπηγιακή Μονή του Βωσάκου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7355/1-7-1970 κ.ε. (5 συνέχειες).

146. Βυζαντινόν μνημείον εν κινδύνω, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7360/7-7-1970.

147. Μανώλη Κουτσουράκη, Συντεκνοκουβέντες (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7391/13-8-1970.

148. Το Βένι: Ένας τόπος προσκυνήματος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7393/15-8-1970.

149. Μαρία Γεωργίου Λιονή (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7403/28-8-1970.

150. Δημητρίου Αετουδάκη, Η ζωή μιας πολιτείας (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7412/8-9-1970.

151. Ρεθεμνιώτισσες, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7435/4-10-1970.

152. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Ελευθέριος Σ. (Φόνος), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7449/21-10-1970 κ.ε. (4 συνέχειες).

153. Ένας τάφος εις την Φορτέτζαν (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7451/23-10-1970.

154. Γεώργιος Ι. Βλαστός, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7483/2-12-1970.

155. Όταν ήμουν στο Πυροβολικό: Εορτή της Αγίας Βαρβάρας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7485/4-12-1970.

156. Άης Νικόλας: Στον ομώνυμο συνοικισμό της Ρεθύμνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7487/6-12-1970.

157. Παρθένιος Περίδης ο Κρης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7490/10-12-1970.

158. Μιχελιδάκης Ελευθέριος Ε. (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7504/29-12-1970.

159. Το σπήλαιον Γερανίου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7511/8-1-1971.

160. Τα αρχαιολογικά ευρήματα των Αρμένων, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7512/9-1-1971.

161. Η Επανάστασις του 1821 στην Κρήτη (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7514/12-1-1971.

162. Το "Στάδιον" Ρεθύμνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7517/15-1-1971.

163. Σηκωματάρικα, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7519/17-1-1971.

164. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Βασίλειος Ι.Σ.Π. (Φόνος), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7542/13-2-1971 κ.ε.

165. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Κατηγορούμενοι Φίλιππος και Μαθιός Β., Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7549/21-2-1971 κ.ε.

166. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Διαμάντα Κ. (Φόνος ), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7553/26-2-1971.

167. Η Ελεύθερνα, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7557/4-3-1971.

168. Η Παναγία των Μυριοκεφάλων, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7572/21-3-1971.

169. Δισκούρι, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 7901/24-6-1971 κ.ε.

170. Ως ευ παρέστητε (Γ΄Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7723/18-9-1971.

171. Ένα Θεατρικό έργο, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 8042/8-12-1971.

172. Μια παληά Ρεθεμνιώτικη ιστορία, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7811/9-1-1972.

173. Αστράτηγος (Αρχιστράτηγος), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7879/31-3-1972.

174. Αστράτηγος (Αρχιστράτηγος), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7890/15-4-1972.

175. Δικαστηριακές αναμνήσεις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7901/28-4-1972 κ.ε. (3 συνέχειες).

176. Ρεθεμνιώτικα (Τια τον υπό ανέγερση ναό των 4 Μαρτύρων), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 8179/25-5-1972 κ.ε.

177. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Σ. Κουλιανης (Βιασμός), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 7924/26-5-1972 κ.ε. (3 συνέχειες).

178. Ρεθεμνιώτικα: Ο ναός των Τεσσάρων Μαρτύρων, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 8182/28-5-1972.

179. Ρεθεμνιώτικα: Η εκκλησία των Τεσσάρων Μαρτύρων, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 8183/30-5-1972.

180. Πρέβελης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8046/17-10-1972.

181. Η τελευταία τουρκική κηδεία στο Ρέθεμνος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8069/15-11-1972.

182. Μότσαρτ (Μουσικά Θέματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8075/22-11-1972.

183. Ο Διονύσιος [Ψαρουδάκης], Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8093/13-12-1972.

184. Νικόλαος Κ. Ανδρουλιδάκης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8127/26-1-1973.

185. Η Μονή Αρσανίου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8174/23-3-1973.

186. Κωστής Μαντολανάς (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8207/3-5-1973.

187. Νίκος Βαρδινογιάννης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8261/5-7-1973.

188. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Πράξις "Κλοπή διά ρήξεως κατ' εξακολούθησιν", Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8262/6-7-1973 κ.ε.

189. Γιατρός Γιώργης Γουμενάκης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8271/17-7-1973.

190. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Αποπλάνησις εις ασέλγειαν κόρης... Κατηγορούμενος Ιερέας Αντώνιος Ι. Παπαντώνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8297/18-8-1973 κ.ε. (4 συνέχειες).

191. Η ιστορία του Βενιζελείου Σανατορίου… Ρεθύμνης: Πώς το πήρε το Ηράκλειο, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 8547/21-8-1973 κ.ε.

192. Μεγάλη παράλειψις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8300/22-8-1973.

193. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Αναίρεσις (φόνος εν βρασμώ ψυχικής ορμής). Κατηγορούμενος Δ.Κ.Π. , Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8343/10-10-1973 κ.ε. (3 συνέχειες).

194. Το Πανεπιστήμιον Κρήτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8349/17-10-1973.

195. Μιχάλης Γουμενάκης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8367/7-11-1973.

196. Ο "Διοργανισμός" του Πανεπιστημίου Κρήτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8371/13-11-1973.

197. Μνημόσυνο στον ε. δικηγόρο Πέτρο Φραϊδάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8437/2-2-1974.

198. Ροδινός, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8489/9-4-1974.

199. Νικόλας Βότζης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8523/22-5-1974.

200. Αναντρανίσματα: Το νέο βιβλίο του Μ. Κουτσουράκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8531/31-5-1974.

201. Αναστασία Β. Δρανδάκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8463/27-6-1974.

202. Τα θαύματα τ' Άη Σπυρίδωνα (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8571/18-7-1974.

203. Πράξις συνέσεως, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8615/17-9-1974.

204. Γιάννης Δαλέντζας (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8671/23-11-1974.

205. Ανδρέας Νενεδάκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8691/20-12-1974.

206. Μικρός Σωτήρας (Πρωτοχρονιάτικη ιστορία), Ελευθερία (Ρεθύμνης), φ. 3/30-12-1974.

207. Η Πηγή: Ένα χωριό του Ρεθύμνου…, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8702/8-1-1975.

208. Λαμπηνή (Ιστορικά Σημειώματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8709/16-1-1975.

209. Ελένη Κωνσ. Μαρκάκη (Το γένος Ευαγγέλου Δερμιτζάκη), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8709/29-1-1975.

210. Στο γιατρό Δημήτρη Προκοπάκη (Μνημόσυνο), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8716/6-2-1975.

211. Προς τους γενναίους Αυστραλούς πολεμιστάς που βρίσκονται στην Κρήτη (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8806/22-5-1975.

212. Μεταφράσεις τουρκικών εγγράφων (Βιβλιοκρισία), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 9054/15-7-1975 κ.ε.

213. Νικόλαος Θ. Μυλωνάκης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8855/19-7-1975.

214. Ραμπιά (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8863/30-7-1975 κ.ε. (4 συνέχειες).

215. Προς τον κ. Δήμαρχον Ρεθύμνης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 9079/17-8-1975.

216. Η παλαιά πόλις (Άρθρο), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8882/23-8-1975.

217. Το δικαστικόν μέγαρο, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 9085/24-8-1975.

218. Η "γιορτή του κρασιού", Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8887/29-8-1975.

219. Ο Ερωτόκριτος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8893/5-9-1975.

220. Η Κρουσταλλιά (Ιστορίες του χωριού μου), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8924/11-10-1975 κ.ε. (5 συνέχειες).

221. Η Ρεθεμνιώτικη εορτή στην Αθήνα, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8978/11-11-1975.

222. Ο πολεμιστής της Ιδέας (Από τον πόλεμο του 1940), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8979/12-11-1975.

223. Πως είδε τους Τέσσερεις Μάρτυρες ο Άγγλος περιηγητής R. Pashley (Ιστορικά Σημειώματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8978/17-11-1975.

224. Ένα θαύμα των Τεσσάρων Μαρτύρων στα Τοπόλια Κισσάμου (Ιστορικά Σημειώματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8989/25-11-1975 κ.ε. (3 συνέχειες).

225. Θεόδωρος Βλαχάκις (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8893/29-11-1975.

226. Ευλαβικό μνημόσυνο στο Σπήλι του 1925, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 8993/9-1-1976 κ.ε. (6 συνέχειες).

227. Στον πολύκλαυστο Μελχισεδέκ Ι. Τσουδερό (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9039/3-3-1976.

228. Μαρία Αντωνίου Λίτινα (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9043/7-3-1976.

229. Β΄ευλαβικό μνημόσυνο στο Σπήλι του 1925, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9047/12-3-1976 κ.ε. (5 συνέχειες).

230. Γερακάρι, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9096/15-5-1976 κ.ε.

231. Ο Καπετάν Βαγγέλης Φραγκιαδάκης-Γαλλιανός: Ένα γράμμα προς τα παιδιά του, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9123/17-6-1976.

232. Ο Καπετάν Βαγγέλης Γαλλιανός, 1-7-1976

233. Το νερό, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9139/6-7-1976.

234. Ο Τεκές Μασταμπάς του Ρεθέμνου: Το μελλοντικό παράρτημα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9141/8-7-1976.

235. Τ' Ανώγεια του Μυλοποτάμου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9147/15-7-1976.

236. Ανέλπιστη σωτηρία (Εύθυμα από τη… Γερμανική Κατοχή), Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 16-7-1976.

237. Το "ομόλογο" (Περίεργη ιστορία), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 9351/20-7-1976.

238. Μητροπολίτου Γορτύνης και Αρκαδίας κ. Τιμοθέου "Το κοινωνικό έργο της Εκκλησίας" (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9166/18-8-1976.

239. Ο Πρέβελης της Αυστραλίας (Ιστορικά σημειώματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9170/22-8-1976.

240. Κατρουλά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 2-9-1976 κ.ε.

241. Γάιδαρος στο δώμα, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 1-1-1977.

242. Ο Νικολόζος (Παλιές Ιστορίες), Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 15-1-1977.

243. Τα κατορθώματα του Τσινιάρη, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 1-2-1977.

244. Ο Χαραλάμπης, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 15-2-1977.

245. Μικρός Σωτήρας, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 1-3-1977.

246. Άης Σπυρίδωνας στ' Αγαλιανού, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 15-3-1977.

247. Στον Ομαλό, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 15-3-1977.

248. Διά την ιστορίαν, Ο Πλακιάς, φ. 35/Απρίλιος 1977.

249. Η Χατζιτζέ, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9372/16-4-4977.

250. Δικαστηριακές αναμνήσεις: Νταλαμπιδιανά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9452/21-7-1977 κ.ε. (7 συνέχειες).

251. Ο Καπετάν Στυλιανός Κλειδής, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9456/27-7-1977 κ.ε.

252. Κρύα Βρύση, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9484/28-8-1977

253. Άγιος Τίτος τ' Αμαργιού, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9485/30-8-1977.

254. Εστίες φωτός και ελπίδος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9489/3-9-1977.

255. Η Έκθεσις της Κρητικής Χειροτεχνίας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9491/6-9-1977.

256. Παραλειπόμενα, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9492/7-9-1977.

257. Ρέθεμνος! Γειά σου: Ο μισεμός, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9505/22-9-1977.

258. Κρητικές ρίμες (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9512/1-10-1977.

259. Η Ρεθυμνιακή μικτή χορωδία, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9535/28-10-1977.

260. Η ζηλότυπη Αντιλαβού, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9562/8-12-1977.

261. Μνημόσυνο στο σύντεκνό μου Σήφη Καυκαλά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9581/1-1-1978.

262. Μια πρωτότυπη διασκέδασις στο Ρέθεμνος: Παραμονή Πρωτοχρονιάς 1937, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9588/12-1-1978.

263. Το χωριό Σακτούρια στην Κρητική Επανάσταση του 1895, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9599/25-1-1878.

264. Οι ανασκελάδες του Σπηλιού (Διήγημα), Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 1-2-1978.

265. Ο "Απαράλυτος" της Αγίας Άννας, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 1-3-1978.

266. Χρυσή Ε. Φραϊδάκη (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9634/7-3-1978.

267. Θωμάς Μιγάδης, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 13-4-1978.

268. Πάσχα στη Ρούμελη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9625/10-5-1978 κ.ε. (3 συνέχειες).

269. Η περιπέτεια ενός βιβλίου του γιατρού Χαβάκη, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 15-5-1978.

270. Προς τους κατοίκους των περιοίκων χωρίων του Μοναστηριού του Πρέβελη (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9632/18-5-1978.

271. Τα κτήματα του Πρέβελη, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 42/1-6-1978.

272. Βικτωρία Ν. Ανδρουλιδάκη (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9715/14-6-1978.

273. Η όμορφη Ρεθεμνιωτοπούλα Χατιτζέ από τη Λιβύη δεν μας ξεχνά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9721/23-6-1978.

274. Για τον Κύριο Δήμαρχο Ρεθύμνης (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9741/18-7-1978.

275. Τα κτήματα του Πρέβελη: Ο σωστός δρόμος, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 1766/25-7-1978.

276. Ο ζωγράφος Μανώλης Δημ. Κουνδουράκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9752/29-7-1978.

277. Μυριοκέφαλα: Με την ευκαιρία της γιορτής, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 1781/11-8-1978.

278. Ένας τουρκοκρητικός γάμος (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες),Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9766/17-8-1978 κ.ε.

279. Έχε γειά Ρέθεμνος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9799/24-9-1978.

280. Cabyla Y Bat, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9810/7-10-1978.

281. Δικαστηριακές αναμνήσεις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9825/25-10-1978 κ.ε. (4 συνέχειες).

282. Η εξελιγμένη ζωή στην Αθήνα, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 1866/22-11-1978.

283. Νουχαρέμ Νουμανάκις (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9850/26-11-1978.

284. Η Μαντηλού (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9899/30-1-1979 κ.ε.

285. Η καθαρή Δευτέρα στο παλιό Ρέθεμνος, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 1951/8-3-1979.

286. Δικαστηριακές αναμνήσεις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9932/10-3-1979 κ.ε. (5 συνέχειες).

287. Οι Πετυχάκιδες τ' Άη Βασίλη (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9955/7-4-1979.

288. Εμμανουήλ Γ. Καντεράκης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 9993/17-5-1979.

289. Τα μετά τη Μάχη της Κρήτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10014/10-6-1979 κ.ε. (3 συνέχειες).

290. Έρμο, παντέρμο, ορφανό κι ανήμπορο…, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2043/27-6-1979.

291. Η Καρέ: Ένα ειδυλλιακό χωριό του Ρεθέμνου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10038/10-7-1979.

292. Κουτουλιάρης και Γκρανής, Κακός Αέρας και Γαρμπής, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10219/17-7-1979.

293. Στυλιανός Κατάκης, συντ/χος Γυμνασιάρχης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10046/19-7-1979.

294. Γεώργιος Ι. Κουρμούλης, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2063/20-7-1979.

295. Τσουλόχρυση (Το παλιό Ρέθεμνος), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10052/26-7-1979.

296. Κατανυκτικό μνημόσυνο του Αυστραλού υπολοχαγού Jackson στο μοναστήρι του Πρέβελη, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2072/31-7-1979.

297. Κατανυκτικό μνημόσυνο του Αυστραλού υπολοχαγού Jackson στο μοναστήρι του Πρέβελη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10057/1-8-1979.

298. Ευάγγελος Σκούληκας, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2075/3-8-1979.

299. Σπύρου Λίτινα "Στίχοι" (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10065/10-8-1979 κ.ε.

300. Ξαθή, Ρεθεμνιώτικα Νέα. φ. 2086/17-8-1979.

301. Μυγιοξύγκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10078/26-8-1979 κ.ε.

302. Συγχαρητήρια στους νέους γιατρούς και τον Ιατρικό Σύλλογο, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2095/28-8-1979.

303. Όσιος Νικόλαος Κουρταλιώτης (Οι Άγιοι της Ρεθύμνης), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10082/31-8-1979.

304. Τα παθήματα του δασκάλου Κακαρνή, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10106/25-9-1979 κ.ε. (3 συνέχειες).

305. Ο Πρέβελης "εν κινδύνω", Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2113/25-9-1979.

306. Ο Βλατοκωσταντής (Ιστορίες του χωριού μου), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10120/11-10-1979.

307. Ο Καπνίσης (Η θλιβερή ιστορία μια οικογένειας και του σκύλου της), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2127/11-10-1979.

308. Η Αγία Μεγαλομάρτυς Βαρβάρα: Η ελπίδα και προστασία του Ρεθέμνου (Ιστορία και Παραδόσεις), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10163/4-12-1979.

309. Του Παπά η τρύπα (Ιστορίες του χωριού μου), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2174/8-12-1979.

310. Η Κρητική λύρα, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2199/11-1-1980.

311. Ο Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2206/19-1-1980.

312. Από την καταστροφή της Λαμπηνής του 1827 (Ιστορικά Σημειώματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10200/20-1-1980.

313. Ιωάννης Μαρκιανός, Ομότιμος Καθηγητής Δερματολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10209/31-1-1980.

314. Η χριστιανή "νόμιμη" σύζυγος του Μουσταφά Πασά (Ιστορικά Σημειώματα), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10210/1-2-1980.

315. Να τιμηθή ο καθηγητής Ιωάννης Μαρκιανός (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10239/7-3-1980.

316. Βασανισμένα γράμματα, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2263/29-3-1980.

317. Οι Αυστραλοί δεν ξεχνούν, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2278/17-4-1980.

318. Ο Τουρκογιώργης, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10473/24-5-1980.

319. Χουσνής Γενιτσαράκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10305/6-6-1980.

320. Γλύτωσεν ένας από τους οκτώ (Αναμνήσεις από την Κατοχή), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10494/19-6-1980.

321. Το κλειδί και η αμάδα του Διγενή, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2333/21-6-1980.

322. Το κλειδί κι' η αμάδα του Διγενή (Από τις παραδόσεις του Βάτου του Χωριού μου), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2333/21-6-1980.

323. Η Λαμπηνή, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10503/1-7-1980.

324. Νεώτερα στοιχεία για το χρόνο καταστροφής της Λαμπινής, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2341/1-7-1980.

325. Η Λαμπινή, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10327/2-7-1980.

326. Γιώργης Συμμισακός: Ιστορία ενός αποθαμένου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10329/4-7-1980.

327. Η Λαμπηνή, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10333/9-7-1980.

328. Η Λαμπηνή, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2348/9-7-1980.

329. Περί γυμνισμού, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2354/18-7-1980.

330. Στυλιανός Ν. Σκουλάς (Νεκρολογία), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2357/22-7-1980.

331. Το Λύκειο των Ελληνίδων α) Καλλιρρόη Παρέν-Σιγανού, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2358/23-7-1980.

332. Το Λύκειο των Ελληνίδων β) Πώς ιδρύθηκε στο Ρέθεμνος το πρώτο Συμβούλιο, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2359/24-7-1980.

333. Αμάν… Αμάν, Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10522/26-7-1980.

334. Ένδοξες ημέρες από την Κατοχή, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2362/27-7-1980.

335. Τσουροστρατής, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10350/31-7-1980.

336. Ναρκωτικά, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2375/2-8-1980.

337. Μελισουργιό Κισσάμου (Μέρες από την Κατοχή), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10530/5-8-1980.

338. Ναρκωτικά, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2375/12-8-1980.

339. Του Πρέβελη ο Μανασσής…, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10363/15-8-1980.

340. Η Παναγία η Χαρακιανή, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2379/17-8-1980.

341. Η ονομασία "Χαλεβή", Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10365/20-8-1980.

342. Ποια η σωστή χρονολόγηση στο δράμα της Λαμπηνής, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2364/23-8-1980.

343. Η Νίδα, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2386/26-8-1980.

344. Χωροφυλακίνες, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10375/31-8-1980.

345. Νίκου Κατσιράκη: Σημειώσεις από τη Μάχη της Κρήτης στο Ρέθυμνο (Βιβλιοκρισία), Βήμα (Ρεθύμνης), φ. 10551/2-9-1980.

346. Η Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2400/11-9-1980.

347. Το Ρέθεμνος (Από χρόνο σε χρόνο), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2403/14-9-1980.

348. 4 Νοέμβρη 1940, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2450/12-11-1980.

349. Γληγόρης Πουλιδάκης (Ιστορίες του χωριού μου), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10376/16-11-1980.

350. Οι Αυστραλοί δεν ξεχνούν την Κρήτη, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2492/6-1-1981.

351. Ευαγγελία Ι. Καλαϊτζάκη (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10486/4-4-1981.

352. Ο Αλατσάς, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2571/11-4-1981.

353. Το Έτος Σικελιανού στην Αθήνα και τη Αμερική, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2582/24-4-1981.

354. Η επέτειος διπλού θρύλου: Η Μάχη της Κρήτης - Τα μετά τη Μάχη, Κρητική Ενότης (Αθηνών), φ. 27/21-5-1981.

355. 40 Μέρες από την αποδημία εις Κύριον του πρώην Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Αθανασίου, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10525/24-5-1981.

356. Καταστρέφεται αβοήθητη η Μονή Αγίου Πνεύματος: Ερείπια εκεί που άλλοτε άναβε η φλόγα του γένους, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2626/18-6-1981.

357. Ο Τσεκ (Το παλιό Ρέθεμνος), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10561/7-7-1981.

358. Ο Κλασαέρας (Ρεθεμνιώτικες ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10574/22-7-1981.

359. Η Ρεθεμνιώτικη οικογένεια Κλαψαράκι. Και άλλα (Το παλιό Ρέθεμνος), Βήμα (Ρεθύμνης), 10812/28-7-1981.

360. 27 Ιουλίου 1941, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2671/29-7-1981.

361. Ο Πρέβελης της Αυστραλίας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10581/30-7-1981 κ.ε.

362. Λαμπηνή: Το χωριό της θυσίας (Ιστορία-Παράδοσις), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10588/4-8-1981 κ.ε. (6 συνέχειες).

363. 22 Αυγούστου 1944: Θλιβερή Επέτειος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10600/22-8-1981.

364. Η Μικρασιατική δόξα και η καταστροφή, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10602/25-8-1981 κ.ε. (14 συνέχειες).

365. Η εκκλησία της  Αγίας Μαρίνας και ο δημιουργός της Γιώργης Διακουμάκης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10615/9-9-1981.

366. Το Διοικητήριο: Πως εσώθη από κατεδάφιση στα 1936, Ρεθεμνιώτικα Νέα, 2713/18-9-1981.

367. Σακτούρια: Ένα στολίδι της Πίσω Γιαλιάς, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10631/27-9-1981. κ.ε.

368. Το μοναστήρι Μπαλί Ατάλη στο Μυλοπόταμο, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10630/24-10-1981 κ.ε. (6 συνέχειες).

369. Υακίνθη Ηλία Παπαδάκι (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10653/24-11-1981.

370. Ο πολιτικός γάμος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10707/28-1-1982.

371. Ο άνθρωπος με το πιάτο: Ιάκωβος Δαλαμπέλας (Ρεθεμνιώτικες ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10753/24-3-1982 κ.ε. (6 συνέχειες).

372. Ανδρέας Λαγουδάκης (Νεδκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10758/31-3-1982.

373. Ένας τουρκοκρητικός γάμος (Ρεθεμνιώτικες ιστορίες), Κρητική Ενότης (Αθηνών), φ. 36/30-4-1982.

374. Ανθούλα Λουμακάκι (Ρεθεμνιώτικες ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10842/26-6-1982 κ.ε. (8 συνέχειες).

375. Το τέλος του ζωοκλέπτη Γδουροσήφη (Ιστορίες του χωριού μου), Βήμα (Ρεθύμνης), 11073/2-7-1982 κ.ε.

376. Μανώλης Ι. Λεμονάκις (Αμαριώτικα Πένθη), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10851/7-7-1982.

377. Μαν. Ιωσ. Φραγγεδάκης, Ιατρός (Στο Μνημόσυνό του), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10856/13-7-1982.

378. Για το Μοναστήρι του Πρέβελη (Επιστολή), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10858/15-7-1982.

379. Ένας άοπλος Ροδακινιώτης τα βάζει με πάνω από δέκα Γερμανούς και νικά: Η ηρωική πράξις του Μανώλη Γιαννά, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10859/16-7-1982 κ.ε. (3 συνέχειες).

380. Α. Νενεδάκη: Ο Εφεδροπατέρας (Βιβλιοκρισία), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 2954/21-7-1982.

381. Πάρι Κελαϊδή: Αρχαίες πόλεις στα Σφακιά (Βιβλιοκρισία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10864/22-7-1982.

382. Σωχώρα: Η ιστορία μιας όμορφης μα κακοποιημένης πλατείας, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10880/10-8-1982 κ.ε. (4 συνέχειες).

383. Άης Γιάννης ο Ριγολόγος στον Πλατανέ (Ρεθεμνιώτικες ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10981/1-9-1982.

384. Μνημόσυνο στον Αντ. Καλομενόπουλο, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10938/26-10-1982.

385. Το ανάθεμα του Βενιζέλου και η εκπομπή της ΕΡΤ2 για τον ακαδημαϊκό  Βέη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10959/21-11-1982.

386. Στέλιος Μοτάκης, ε. Γυμνασιάρχης (Στα σαράντα του), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 10989/29-12-1982.

387. Μουλά Τσιρίσης… ο Α΄ (Ρεθεμνιώτικες ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11014/29-1-1983 κ.ε.

388. Η Υπαπαντή (Ιστορίες του χωριού μου), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11036/24-2-1983 κ.ε.

389. Η κυρία Ντορεμί (Επίκαιρα), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3173/22-4-1983.

390. Μνημόσυνο στον ιερομόναχο Νείλο Θεοδωράκη, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11078/29-4-1983.

391. Οι Κρητικοί, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3199/25-5-1983.

392. Το ημερολόγιο του Ιερομόναχου Σωφρονίου (από το Χρωμοναστήρι), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11101/29-5-1983.

393. Οι Κρητικοί, Κρητική Ενότης (Αθηνών), φ. 41/Μάης-Ιούνης 1983.

394. Ο μουσικός Νίκος Μαμαγκάκης: Μεγάλη τιμή για το Ρέθεμνος, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3205/1-6-1983.

395. Ευμένιος Ξηρουδάκης: Επίσκοπος Λάμπης & Σφακίων (1866-1900), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3220/18-6-1983.

396. Ευμένιος Ξηρουδάκις: Επίσκοπος Λάμπης & Σφακίων (1866-1900), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11119/19-6-1983.

397. Σφάλμα η μείωση του πανεπιστημιακού χώρου στο Ρέθεμνος, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3226/25-6-1983.

398. Το Πανεπιστήμιο Κρήτης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11139/14-7-1983.

399. Το Μοναστήρι της Α(σ)τάλης στο Μυλοπόταμο, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11146/22-7-1983.

400. Ανοικτή επιστολή προς τον κ. Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Ρεθύμνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11173/24-8-1983.

401. Ανοικτής επιστολής συνέχεια: Προς τον κ. Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Ρεθύμνης, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11178/16-9-1983.

402. Το Ρέθεμνος άλλοτε και τώρα, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3285/18-9-1983.

403. Τα Πάρεργα: Το νέο έργο του Σπύρου Λίτινα, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11227/3-11-1983.

404. Τυμβωρυχία εν ονόματι της… συνδιαλλαγής, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11233/11-11-1983.

405. Πολυθάλπη: Γιατί παραμένουν ανεξερεύνητοι οι αρχαιολογικοί χώροι στο Ρέθεμνος; Ρεθεμνιώτικα Νέα, 3330/12-11-1983.

406. Η Φωνή των Μελαμπιανών, Η Φωνή των Μελαμπιανών, φ. 31/1983.

407. Τ' Αγρίμια στο Κέντρος, Κέντρος, φ. 11-12/Δεκέμβρης 1983.

408. Το Μοναστήρι του Πρέβελη γυναικείο… κ.ά., Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11254/7-12-1983.

409. Η Κυρία Ντορεμί: Για την Κυρία Ελένη Ανουσάκη, Κρητικά Νέα (Αθηνών), φ. 135-136/19-12-1983.

410. Χτενιάδες στο Σπήλι (Παλιές Ιστορίες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11269/24-12-1983 κ.ε.

411. Ριζίτικο τραγούδι για Γούμενο του Πρέβελη, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3367/28-12-1983.

412. Γιώργης Χαλκιαδάκης Αντ. (Νεκρολογία), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3376/10-1-1984.

413. Του Γιάννη και του Γούμενου συνέχεια, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3409/17-2-1984.

414. Γυμνασιάρχης Μιχαήλ Γ. Πρεβελάκις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11315/19-2-1984 κ.ε.

415. Άγιος Ιωάννης ο Νηστευτής (Τα ρημοκκλήσια της Κρήτης), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11320/25-2-1984.

416. Ο Μεμενής (Ρεθεμνιώτικες Ιστορίες), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3426/9-3-1984.

417. Πως εγνώρισα τον κατάσκοπο των Γερμανών Αλβανό Κ. Τσέλο (Από τη Γερμανική Κατοχή στην Κρήτη), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11335/15-3-1984 κ.ε. (4 συνέχειες).

418. Αντώνιος Γιανναράκις και σκηνές από τη ζωή στο παλιό Ρέθυμνο, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11353/5-4-1984 κ.ε. (3 συνέχειες).

419. Ευστράτιος Φωτάκης (Μελαμπιανοί που διέπρεψαν), Η Φωνή των Μελαμπιανών, φ. 34/Μάης- Ιούνης 1984.

420. Οι Ρεθεμνιώτες Μακεδονομάχοι, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11403/6-6-1984.

421. Ο Κόκκινος (Παλιοί Ρεθεμνιώτες), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11424/1-7-1984.

422. Ο Λιάπης: Ένας ξεχασμένος Ρεθεμνιώτης Μακεδονομάχος, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11432/11-7-1984.

423. Εμμανουήλ Δαμανάκης, οινοπώλης (Νεκρολογία), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11441/21-7-1984.

424. Ευστράτιος Φωτάκης (Μελαμπιανοί που διέπρεψαν), Η Φωνή των Μελαμπιανών, φ. Ιούνιος-Αύγουστος 1984.

425. Μικρά Ασία: Εορτή των Ενόπλων Δυνάμεων, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11461/14-8-1984.

426. Εμίν Αϊγιωργιανάκις: Στο χωριό και το πατρικό του σπίτι, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11464/29-8-1984.

427.  Το Ρέθεμνος από χρόνο σε χρόνο, Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3575/16-9-1984.

428. Αγαλιανού: Ένα ωραίο χωριό, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11481/18-9-1984.

429. Ευστράτιος Φωτάκης (Μελαμπιανοί που διέπρεψαν), Η Φωνή των Μελαμπιανών, φ. Σεπτέμβρης-Οκτώβρης 1984.

430. Νέες εμπειρίες από την Τουρκία (Μετά 65 χρόνια), Ρεθεμνιώτικα Νέα, φ. 3618/6-11-1984 κ.ε. (11 συνέχειες)

431. Μιχαήλ Τρουλλινός (Μελαμπιανοί που διέπρεψαν), Η Φωνή των Μελαμπιανών, φ. 37/1984.

432. Συγκλονιστική δίκη στο Κακουργιοδικείο του Ρεθέμνου (Παλιές Αναμνήσεις), Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11583/24-1-1985 κ.ε.

433. Πώς αντιμετωπίζεται στο ριζίτικο η άμβλωσις, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 11651/18-4-1985.

434. Πως έγινε γνωστή η θυσία της Λαμπινής και πως αναγνωρίστηκε, Κρητική Επιθεώρησις, φ. 12150/20-1-1987 (Δημοσιεύθηκε μετά θάνατον).